Rode Kruis maakt zich zorgen over `Guantánamo'

Het Internationale Rode Kruis heeft zijn bezorgdheid uitgesproken over de zelfmoordpogingen van ten minste negentien gevangenen op de Amerikaanse marinebasis Guantánamo Bay op Cuba.

Het is de eerste maal sinds begin vorig jaar, toen de Verenigde Staten de eerste vermeende Talibaan- en Al-Qaedastrijders naar de basis overbrachten, dat het Rode Kruis uitspraken doet over de toestand van de gevangenen. Een delegatie van de organisatie bezocht de gedetineerden het afgelopen jaar regelmatig, maar deed geen mededelingen om haar onafhankelijkheid te behouden. In Camp Delta op de basis zitten 625 mannen vast.

Het Amerikaanse ministerie van Defensie gaf eergisteren aan dat negentien gevangenen een poging tot zelfmoord hadden gedaan, waarvan negen in de afgelopen zes weken. Het Internationale Rode Kruis noemde het gisteren ,,zeer zorgwekkend'' dat de gevangenen zichzelf proberen te doden en wijt hun gemoedstoestand aan de onduidelijke juridische status en de onzekerheid waarin de gevangenen verkeren. Volgens de VS zijn de gevangenen ,,illegale strijders'' en hebben zij het recht hen voor onbepaalde tijd zonder aanklacht in afzondering vast te houden terwijl de mannen worden ondervraagd en Amerika de volgende stap overweegt. Illegale strijders vallen, in tegenstelling tot krijgsgevangenen, niet onder de Geneefse Conventies voor oorlogsrecht, en hebben daarom ook geen recht op juridische bijstand of familiebezoek. Het Internationale Rode Kruis verzoekt de VS dringend om de status van de gevangenen te verduidelijken, aldus een woordvoerder gisteren.

Aangezien het conflict in Afghanistan vrijwel is beëindigd, zouden de VS de status van elke gevangene op een individuele manier moeten bepalen zodat de juridische onzekerheid eveneens wordt beëindigd, aldus de woordvoerder.

Begin volgende maand zullen de VS op Guantánamo Bay een tweede gevangenis bouwen. Tweehonderd gevangenen die een ,,kleiner risico voor de veiligheid'' zijn en zich de afgelopen maanden goed hebben gedragen, zullen naar Camp IV worden overgebracht. Daar zullen ze niet langer in individuele cellen worden ondergebracht, en zal een recreatieruimte aanwezig zijn. Ook mogen gedetineerden die zich goed gedragen kauwgum kauwen, religieuze boeken lezen en brood met pindakaas en jam eten, aldus woordvoerder Bill Costello van de basis tegen de Amerikaanse krant LA Times. De Camp IV-gevangenen komen uiteindelijk in aanmerking voor ,,repatriëring''.

Mensenrechtenorganisaties en juristen hebben verheugd gereageerd op de nieuwe faciliteiten. Advocaat Tom Wilner, die twaalf Koeweiti vertegenwoordigt, zei te hopen dat Camp IV betekent dat er meer gevangenen zullen worden vrijgelaten. Tot dusver zijn vijf gevangenen vrijgelaten.