Pornocomponist verheven en vulgair

Evenals de vorige productie Paradise lost (2001) noemen Mariecke van der Linden en Marijke Schermer hun nieuwe muziektheatervoorstelling De pornocomponist een `opera noir': ,,een theatrale, intieme, toegankelijke vorm van muziektheater.''

Het is een adequate omschrijving voor deze kleinschalige coproductie van hun eigen groep Luna's Fridge en de Theatercompagnie, die op momenten en vooral tegen het eind grote lyrische zeggingskracht heeft.

Banaal is de muziek echter ook, het vijfkoppige orkest dat het ene ogenblik een ijle sacrale melodie laat horen, schakelt moeiteloos over naar elektronische deuntjes of een riedel op de accordeon.

Van der Linden heeft in haar compositie doelbewust vele klanken en stemmingen verwerkt die aangeven tussen welke uitersten de hoofdfiguur heen en weer wordt geslingerd.

Hij is een componist die kortstondige bevrediging zoekt in routineklusjes: op bestelling levert hij pornomuziek en brengt de rest van de tijd door in zalige ledigheid. Totdat hij op een dag een treurende vrouw ontmoet die haar zoon heeft verloren. Haar verzoek om muziek te componeren waarmee zij haar verdriet kan bezingen doet bij hem plotseling het heilig vuur ontbranden. Koortsachtig begint hij te werken aan een Stabat Mater. De muziekflarden in zijn hoofd zijn van een hemelse zuiverheid, maar er klinken ook schurende dissonanten en disco-achtige elementen die hem meesleuren in een draaikolk van klanken.

Jaap Spijkers in de hoofdrol laat zien hoe de componist verandert van een zelfvoldane man in een door wanen achtervolgde desperado, een speelbal van zijn emoties. Hoewel hij veel gesproken tekst heeft moet hij zich ook bewijzen als zanger. Dat is hij niet en vooral in de hoogte is dat merkbaar. Zijn ongepolijste stem wint aan zekerheid en volume als hij de diepte ingaat; verder moet hij het hebben van zijn expressieve overtuigingskracht als acteur.

Zijn tegenspeelster, gespeeld door Mariecke van der Linden zelf, oogt als een wulpse maagd Maria die hem, meestal zingend in het Latijn, de dood intrekt. Ze achtervolgt hem met haar mooie, verleidelijke stem. Steeds weer verschijnt ze ergens tussen de witte sluiergordijnen waarmee negen, in hoogte verspringende, plateaus van elkaar zijn gescheiden.

De pornocomponist dwaalt door de vertrekken, niet alleen nagezeten door de Mariagedaante maar ook door drie schaars geklede meisjes met rode pruiken, het `koor van sletjes' dat hij in huis heeft voor zijn dagelijkse vertier. De lust hen in de billen te knijpen vergaat hem echter als zijn hallucinaties toenemen. Voor de zoveelste maal grijpt hij naar zijn hoofd, maar intussen lacht de toeschouwer om de kokette plagerijtjes van 's mans kwelgeesten.

De kracht van De pornocomponist is dat het wonderlijke gegeven zoveel kansen biedt aan zowel makers als uitvoerenden. Ze presenteren een opera die tragisch is maar ook grappig, ingetogen en dramatisch, verheven en vulgair, melodieus en atonaal.

Voorstelling: De pornocomponist door Luna's Fridge/ Theatercompagnie. Compositie en libretto: Mariecke van der Linden. Tekst en regie: Marijke Schermer. Gezien: 22/2 Compagnietheater Amsterdam. Aldaar t/m 15/3. Tournee t/m 23/4. (020) 520 5320 of www.theatercompagnie.nl

    • Noor Hellmann