Overvallers zoeken zwakste plek per land

Overvallers hanteren verschillende technieken per land. Europese waardetransporteurs zinnen op maatregelen.

Ramkraken met een shovel, explosieven om deuren open te blazen en kogelregens uit automatische geweren. Overvallers van geld- en waardetransporten schuwen het gebruik van technieken die direct uit Hollywood lijken te zijn overgenomen niet. Vorige week nog ramden overvallers in Alkmaar een pand van Brinks Waardetransport en ontkwamen met een vooralsnog onbekende buit.

Brinks en Geldnet, marktleiders op het gebied van waardetransport in Nederland, zijn sinds eind november 2001 elf keer overvallen. Dat is niet uitzonderlijk veel in vergelijking met andere landen, zegt J. van Werkhoven, directeur van Brinks. ,,Er zijn in Nederland zelfs minder overvallen dan elders en ze zijn ook minder gewelddadig.''

De Europese organisatie van waardetransporteurs, Esta, kan het niet met cijfers onderbouwen maar beaamt dat er verschillen per land zijn. Volgens de secretaris-generaal, J. Godefroymont, ligt de oorzaak hiervan in het grondig speuren door overvallers naar zwakke plekken in de verdediging van waardetransporteurs. ,,En dan blijkt dat er tussen de bedrijven verschillen in de manier van beveiligen te zijn. Het is dan ook zaak dat bedrijven onderling informatie uitwisselen over die gaten in de beveiliging'', aldus Godefroymont.

In België worden waardetransporten beter beveiligd dan in Nederland. Na een serie bloedige overvallen daar escorteert de politie standaard de waardetransporten van Brinks België. Bovendien dragen medewerkers op de gepantserde wagens er een dienstpistool. Iets dat in Nederland bij wet verboden is. Maar volgens een woordvoerder van Brinks België maken bewapende medewerkers een overval niet minder aantrekkelijk voor criminelen. Godefroymont van Esta voegt daaraan toe: ,,Zeker niet voor de grote jongens met kalashnikovs en explosieven.'' In 1998 werden bij Luik een bewapende chauffeur van een pantserwagen en zijn bijrijder vermoord.

In Europa is Brinks in 12 landen gevestigd. Directeur Nederland Van Werkhoven weet uit overleg met zijn Europese zusterondernemingen tijdens de Werkgroep Veiligheid dat de overvaltechnieken van de `professionele criminelen, die gaan voor een grote buit' per land verschillen. De professionelen richtten zich de laatste jaren in Frankrijk, België en ook Nederland op het overvallen van de gepantserde transportauto's. Volgens een publicatie in Het Parool is een internationale bende, bestaande uit Nederlanders, Belgen en Albanese ex-commando's verantwoordelijk voor het leeuwendeel van die overvallen.

Aan de andere kant van de Noordzee, in Engeland, worden veel ramkraken gepleegd op gebouwen. Van Werkhoven: ,,Daarbij zijn al doden en zwaargewonden gevallen onder het personeel. De criminelen werken met explosieven en ondertunneling. Ze komen ook wel door het dak naar binnen, de zogeheten adelaartechniek.'' Duitse overvallers werken volgens Van Werkhoven vaker van binnenuit, met criminele medewerkers. Zodra een transportauto is afgeladen schiet deze zijn collega neer en slaat zijn slag.

Aanscherping van de veiligheidsmaatregelen bij Brinks Nederland is volgens Van Werkhoven na de ramkraak in Alkmaar niet nodig. De maatregelen worden volgens hem voortdurend tegen het licht gehouden en zonodig aangescherpt. ,,We moeten de criminelen continu een stap voor zijn. Anders dempt men de put nadat het kalf is verdronken. We zijn tevreden met de methodiek waarbij werknemers niet individueel deuren en sloten kunnen bedienen. We maken daarnaast zoveel mogelijk gebruik van tijdvertragingsmechanismen.'' Van Werkhoven acht het huidige veiligheidsplan voor de 400 transporten die per dag in Nederland plaatsvinden en de 14 vestigingen dan ook effectief genoeg.

Op het moment woedt er tussen de Europese vestigingen van Brinks een discussie over het gebruik van zogeheten intelligente systemen. ,,Er zijn groepen die bijvoorbeeld voor een koffer met plofmechanisme zijn. Vooral bank- en waardepapieren kunnen op die manier met inkt van waarde ontdaan worden of helemaal worden vernietigd bij een overval. Anderen vinden dat intelligente systemen altijd te kraken zijn en de volgende wijst erop dat wij ook andere zaken van waarde zoals kunst, diamanten en militaire geheimen vervoeren. Die zijn onvervangbaar'', zegt Van Werkhoven.

Esta moedigt het gebruik van deze systemen aan, vertelt Godefroymont. ,,Maar ze zijn niet onfeilbaar. In Engeland is iemand om het leven gekomen tijdens een brand die werd veroorzaakt door zo'n koffer. We willen dat er een of twee veilige systemen komen.''

Ondanks de discussie over `intelligente systemen', zien Van Werkhoven en Godefroymont een verschuiving ten gunste van deze systemen boven het gebruik van wapens. De gepantserde transportauto's blijven, stelt de laatste, aangevuld met de plofkoffers. ,, Maar het voordeel van de overvaller blijft dat alleen hij weet waar, wanneer en hoe hij toeslaat.'' Van Werkhoven: ,,Er blijven mensen die bij de waardevolle spullen willen komen en daarbij werknemers niet ontzien.''