Van Staalen jubileert met roze celloconcert

Roze wolken in de vorm van fijnzinnig harpgetinkel en suizelend hoge strijkers daalden zondagmiddag neer op het podium van De Doelen in Rotterdam. Zo begon het Rainbow Concerto (2002), door Jacob ter Veldhuis gecomponeerd om het 25-jarig jubileum van cellist Marien van Staalen luister bij te zetten. Van Staalen, die eerst werkte als solocellist bij het Radio Fiharmonisch orkest kwam in 1977 in die functie in dienst bij het Rotterdamse Orkest en al een jaar later klikte het tussen Van Staalen en Ter Veldhuis.

Toen de première plaatsvond van zijn Tweede symfonie met achter de synthesizer Willem Wijnbergen, de latere zakelijk directeur van het Concertgebouworkest. In die symfonie bekende Ter Veldhuis voor het eerst dissonantloos kleur. Het was zijn coming out als conflictloos om niet te zeggen suikerzoet componist. In een omgeving van radicale nieuwlichters, zo bekende hij eens, voelde hij zich als een dominee op een concilie. Geen slechte vergelijking voor een componist van het oratium Paradiso (2000) met samples van een gospeldominee! En het was uit dit paradijs dat de roze wolken in het Rainbow Concerto op ons neerdaalden.

Dat begin is ijzersterk. Pendelende secundes ontvouwen als een soort van eeuwigheidsthema een wijds, bijkans horizonloos panorama waarbinnen Van Staalen volop de gelegenheid krijgt om in lange, vloeiende lijnen zijn elegante toon uit te spelen, licht sensueel en onopdringerig intiem - Van Staalen op zijn best. Het herinnert aan Oost-Europa, aan de werelden van Pärt en Gorecki, terwijl het snelle tweede deel in minimalistische happy bubbles uitgesproken Amerikaans dansant aandoet. De spannendste momenten komen in de felle stuiptrekkingen kort vóór de cadens. Waren er daar maar meer van geweest!

Want echte noodzaak spreekt niet uit dit celloconcert. Zeker niet in vergelijking met de na de pauze uitgevoerde Vierde symfonie van Sjostakovitsj. Tegen Otto Klemperer, die de bezetting te groot vond merkte de componist op: ,,Wat met de pen is geschreven kan zelfs met de bijl niet worden weggehakt.'' Het celloconcert begint schitterend en telt redelijk opwindende momenten maar het is al te breedsprakig uitgevallen.

Concert: Rotterdams Philharmonisch Orkest o.l.v. Alexander Lazarjev met Marien van Staalen, cello. Gehoord: 23/2 De Doelen, Rotterdam.