Ruudt Peters ontwerpt scheikundige sieraden

Een krullebol met grote bril, in yoga-houding in een weiland. De foto's van Ruudt Peters' eindexamen in 1974 tonen de toen kersverse edelsmid als een kind van zijn tijd. Er rustte nog een taboe op het gebruik van `burgerlijke' edelmetalen; plastics, aluminium en rubber waren dé materialen voor sieraadontwerp. Peters ontwierp voor de toonaangevende Galerie Sieraad conceptueel werk, maar week na enige tijd uit naar Leeuwarden, waar hij zijn eigen Galerie Ekster begon. Hij wijdde zich aan edelsmederij en beeldhouwen, en toen hij terugkeerde naar sieraden had hij zich losgeweekt van tijdgeest en mode. De afgelopen dertig jaar ontwikkelde Peters zich tot uniek, toonaangevend ontwerper van sieraden en sculpturen.

Op het retrospectief Change in de Beurs van Berlage dateren de meeste oude stukken uit de tweede helft van de jaren tachtig. Ze zijn strak, bijna industrieel vormgegeven. De metalen schaal Dedicated to (1988) heeft de vorm van een rad en verbergt zijn bladgouden luxe aan de binnenkant. Die poging de soberheid te doorbreken mondt later uit in humor en originaliteit. Een armband wordt in Peters' handen een handboei, een oorsieraad een robuuste zilveren plug.

Gaandeweg sluipen mythologische en religieuze symbolen het werk binnen. Terwijl abstractie nog de trend is, geeft Peters zich schaamteloos over aan het ornamentele. Een hanger in de vorm van een bal met een kruisje erop en plaatjes eraan lijkt op een kruising tussen koninklijke regalia en bedelarmband.

In de jaren negentig wordt Peters gegrepen door de alchemie. Hij wrijft edelstenen tot gruis, bootst steenbrokken na in kunsthars, speelt met oxidatie en slijtage. Draagbaar zijn de colliers met gekleurde klonters steen amper. De meeste broches zijn niet meteen als zodanig te herkennen. Ook het recente keramisch werk is hoogst onfunctioneel, maar intrigerend van vorm: fallus-achtige vijzels op bloempotvormige pedestalletjes, een vaas met hoorns aan de binnenkant, een druiperige kaarsenstandaard. De vervreemding bereikt een voorlopig hoogtepunt in de Iosis-serie van broches, die er met hun laagjes zijde, polyester en zilver uitzien als fantasie-organen.

De tentoonstellingsvormgeving sluit prima aan bij de (pseudo-)wetensschappelijke associaties die Peters' werk oproept. De stukken worden getoond in glazen bubbels, die uit de wand steken als maatkolven in een enorme scheikundige proefopstelling. Van sieraden worden ze mysterieuze maanstenen, geneeskrachtige talismannen, het grillige residu van verhitten, smelten en mengen. Alsof ons een kijkje gegund wordt in het laboratorium van de alchemist voor wie goud maken een gepasseerd station is.

Tentoonstelling: Change, een retrospectief van Ruudt Peters. T/m 11/5 in Beurs van Berlage, Amsterdam. Publicatie: €29,-