Filmgala's platform tegen oorlogsplan

The Pianist, Roman Polanski's film over het getto van Warschau, was afgelopen weekeinde zowel bij de uitreiking van de Césars in Parijs als bij de BAFTA-prijzen in Londen de grote winnaar. Beide filmgala's werden door diverse winnaars aangegrepen om in felle bewoordingen te protesteren tegen een oorlog in Irak.

Zaterdagavond won de Engels gesproken, Frans-Pools-Duits-Engelse coproductie zeven nationale Franse filmprijzen, waaronder die voor beste film, regie en hoofdrolspeler (Adrien Brody). De César voor beste actrice ging naar de onbekende Isabelle Carré in de driemaal bekroonde debuutfilm van Zabou Breitman, Se souvenir des belles choses. Grote verliezer was met twaalf nominaties en geen enkele prijs 8 femmes van François Ozon.

In Londen ging de BAFTA (British Academy of Film and Television Award) voor beste film en regisseur een dag later ook naar de daar afwezige Roman Polanski. De overige prijzen werden min of meer gelijk verdeeld over de ook voor de Oscars favoriete films.

Alleen Lord of the Rings 2: The Two Towers kreeg drie BAFTA's, voor kostuums, special visual effects en de publieksprijs. Als beste acteur en actrice werden onderscheiden Nicole Kidman voor haar vertolking van de schrijfster Virginia Woolf in The Hours en Daniel Day-Lewis in Scorsese's Gangs of New York.

De Spaanse regisseur Pedro Almodóvar nam voor zijn Hable con ella in Parijs de prijs voor de beste Europese (niet-Franse) film in ontvangst en in Londen de BAFTA voor beste niet-Engelstalige film en origineel scenario. Beperkte Almodóvar in Frankrijk zijn politieke uitspraken tot een cryptische ,,tevredenheid, juist nu, om Europeaan te zijn'', in Londen ging hij tekeer tegen het ,,leger der duisternis'', waarvan de opperbevelhebber gezegd zou hebben Bagdad liefst in een nacht zonder maanlicht aan te vallen. De Amerikaanse producent Saul Zaentz (Amadeus, The English Patient), door BAFTA onderscheiden met de hoogste onderscheiding van een `fellowship', bekende zich in zijn dankwoord tot ,,de meerderheid van Amerikanen die niet gekozen hebben voor deze regering van weinigen voor de verbetering van het lot van weinigen. Amerika is niet hetzelfde als de politicus die toevallig aan de macht is.'' Onder luid applaus van de zaal vol sterren, regisseurs en producenten citeerde hij Martin Luther King: ,,We shall overcome, and we will!''.

De Mexicaanse acteur Gael Garcia Bernal memoreerde dat hoewel vorige week miljoenen mensen protesteerden tegen een oorlog met Irak, zij nog steeds geen antwoord hadden. ,,Maar in dezelfde week stemden tien mensen over de beste films en hier zijn de resultaten al.''

Verschillende kandidaten voor een Oscar lieten ook in Parijs een dag eerder al merken dat ze op 23 maart in Los Angeles een eventuele bekroning zullen aangrijpen voor politieke verklaringen tegen de regering-Bush. Het verst ging Michael Moore, maker en hoofdpersoon van de documentaire Bowling for Columbine, een aanklacht tegen de volgens Moore door angst ingegeven Amerikaanse obsessie door vuurwapens. De film is genomineerd voor een Oscar in de categorie `lange documentaire' en won een César voor de beste niet uit de Europese Unie afkomstige film. Moore dankte ,,namens tientallen miljoenen Amerikanen'' de Fransen voor de bekroning van zijn film, voor de uitvinding van de cinema, het stokbrood, het Vrijheidsbeeld en hun steun bij de Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog, zonder welke men anders in zijn land nog steeds Brits zou spreken. Ook dankte hij de Fransen voor hun moed zich te verzetten tegen de Amerikaanse plannen met Irak: ,,De definitie van een vriend of een bondgenoot is iemand die je waarschuwt wanneer je fout zit.'' Vele Amerikanen verafschuwen volgens Moore het idee van een militaire coup in een ander land, omdat zij weten hoe het is om geregeerd te worden door iemand die de verkiezingen niet gewonnen heeft.

De Amerikaanse actrice Meryl Streep (genomineerd voor een Oscar, en winnaar van een César voor haar hele oeuvre) beperkte zich tot de discrete observatie dat het er op dit moment in de wereld om gaat te accepteren dat de waarheid gecompliceerd is. De Afrikaans-Amerikaanse filmmaker Spike Lee (geen Oscarnominatie, wel winnaar van een ere-César) riep kortweg op om alles in het werk te stellen om een oorlog omwille van de olie tegen te houden.

In Londen noch Parijs was in het publiek of onder de prijswinnaars enige steun te herkennen voor het standpunt van de Amerikaanse en Engelse regeringen. Eerder namen al onder meer de acteurs George Clooney, Dustin Hoffman en Sean Penn en regisseurs als Martin Scorsese stelling tegen Bush.

Uit deze kennelijke unanimiteit in de Amerikaanse en internationale filmwereld valt af te leiden dat de door honderd miljoen kijkers over de hele wereld bekeken rechtstreekse televisieuitzending van de Oscaruitreiking vermoedelijk benut zal worden als publicitair platform voor de oorlogstegenstanders.