Drukkerijen voor diploma's

Noortje van der Meij, voorzitter van de studentenvakbond, is mijn heldin. Welbespraakt, jong en niet eens onderweg om soap-actrice, zangeres of talkshow-host te worden maar op de bres voor het minst populaire onderwerp bij de omroep: onderwijs en wetenschap. Ze wil ontwikkelingsarts worden en ziet er onthecht uit. Ze heeft geen berekend slordig Katja Schuurman-decolleté; afgelopen zaterdag, in Het Lagerhuis, flapperde haar witte overhemd achter uit haar trui naar buiten. In de mensa had ze het koud gekregen, stelde ik me voor en ze trok een trui over alles heen. Echt studente. Een mooie hint naar de krappe beurs die glamour onmogelijk maakt. Ze heeft een licht Brabants accent. Zou ze ook uit Oss komen?

Ondanks haar radde tong verloor Van der Meij een discussie van Marcel van Dam. Tot mijn spijt, want het had niet gehoeven. Ze wou namelijk geen antwoord geven op zijn vraag: als de overheid zo weinig geld heeft, dan is er toch niks tegen om de studenten, die later veel gaan verdienen, extra te laten investeren met meer collegegeld? Dan zijn er geen bezuinigingen nodig. Als politica deed Van der Meij haar best om haar tijd vol te praten met haar eigen stokpaardjes – dat gebeurt vaak in zo'n debat – maar Van Dam hoefde zijn vraag alleen maar te herhalen om te scoren. En vanuit mijn stoel aan de tv schreeuwde ik naar Van der Meij: Geef dan antwoord, laat hem zien hoe onrechtvaardig het is om studenten steeds meer te laten betalen voor een steeds slechtere opleiding. In Groot-Brittannië is het hoger onderwijs duurder, zei Van Dam. Voor Oxford zou ik extra willen betalen maar voor de vervalende Nederlandse universiteit?

Misschien is Van der Meij met haar generatie al zo gewend aan onderwijsverpaupering dat het haar niet opvalt. De studentenbonden hebben zich altijd ingezet voor consumptieve bestedingen als OV-kaart en behuizing, maar ze zouden harder moeten vechten voor beter onderwijs. Het is moeilijk voor een student die niet kan vergelijken met betere studie-omstandigheden. Dat kon de hoogleraar genetica Ronald Plasterk wel bij een gesprek in Nova, waar Van der Meij ook bij was. Hij stelde vast dat studenten bij practica vaak al om vier uur weg moeten omdat hun baantje dan begint. Dat is een gevolg als studenten alles zelf moeten betalen: door al die bijbaantjes is er voor zwaardere bèta-opleidingen te weinig tijd. Volgens Van der Meij is er vorig jaar precies één wiskundeleraar afgestudeerd. Misschien kan hij zijn lessen op school-tv geven. We worden een decadente natie.

Nova had ook een aardige reportage van een samenwonend studentenpaar, werkend en studerend. De studente medicijnen had een baan van 32 uur per week als verpleegkundige. Het ging best, zei ze. Na haar nachtdienst ging ze aan de studie. Dan vraag ik me af wat die studie voorstelt. Ik herinner me van vroeger dat medicijnstudenten hard moesten studeren. De verpleging is een goede leerschool voor dokter, maar portier of pizzakoerier? En zijn die baantjes er nog wel in een economische malaise?

Onder druk van de bezuinigingen zijn hogescholen en universiteiten gespecialiseerd in het drukken van diploma's. Zoveel mogelijk papiertjes uitreiken. Als het niet genoeg is, protesteert de visitatiecommissie en moet het examenniveau omlaag. Dan lever je kwaliteit en krijg je geld van de overheid. De studie kan best nog korter. De diplomaprinters worden elk jaar sneller. Toch liepen sommige hbo-instellingen te veel op de ontwikkelingen vooruit. Zij hadden hun diplomaprinters al afgesteld op de onderwijssnelheid over vijf jaar. Vandaar de hbo-fraude.

Bij Buitenhof zat de voorzitter van de Amsterdamse Hogeschool, Rob Scheerens, in de beklaagdenbank. Hij gaf ruiterlijk toe dat je Belgen die een cursus van twee weken krijgen geen volwaardige studenten mocht noemen. Dat had zijn hogeschool gedaan. Maar veel zogenoemd ,,frauduleuze' praktijken waren met enthousiasme goedgekeurd door de ambtenaren, zei hij. Van het ministerie voor Onderwijsbezuiniging. Dat gebeurde niet voor zelfverrijking, maar om een opleiding in stand te houden. Daar zijn trucs voor nodig. Komt er nog een onderzoek naar de frauduleuze wetgeving achter de diplomafaçade? De RVU begint vanavond op Nederland 1 een reeks van een maand over de kwaliteit van het onderwijs. Ik ben benieuwd.