Démasque van bewierookt topman

Jarenlang liepen beleggers en collega's weg met Cees van der Hoeven. Maar na weer een winstalarm en boekhoudschandalen, kon de oud `ondernemer van het jaar' niet langer aanblijven.

Cees van der Hoeven was de modelondernemer van de jaren negentig. Gewaardeerd door beleggers door de almaar stijgende beurskoers. Geroemd door collega-ondernemers vanwege zijn expansiestrategie. Geadoreerd door studenten die na hun studie massaal bij het Zaanse bedrijf wilden werken.

Het supermarktconcern, ruim een eeuw geleden begonnen met een nietig winkeltje in Zaandam, werd sinds het aantreden van Van der Hoeven in 1993 in korte tijd een mondiaal opererende onderneming. De omzet van Ahold (9.000 winkels en 400.000 werknemers in 27 landen) steeg de afgelopen tien jaar van 12 naar 73 miljard euro. Na zijn benoeming tot bestuursvoorzitter, nam de accountantszoon tientallen bedrijven over in de Verenigde Staten, Europa, Latijns-Amerika en Azië. Beleggers raakten gecharmeerd van de voorspelbare winstgroei die hij met zijn voortdurende overnames jaar na jaar kon beloven.

De overnames konden worden betaald met de steeds duurdere aandelen Ahold. Maar sinds de beursmalaise in 2000 begon, werd dat moeilijker. Daarbij kwam dat de kwakkelende wereldeconomie de groei dempte. Al een jaar geleden rezen twijfels over de betrouwbaarheid van de winstcijfers van Ahold. Zo bleek begin vorig jaar dat een derde deel van de nettowinst van 2001 bestond uit de verkoop van onroerend goed.

Van der Hoeven (55), enkele malen benoemd tot Nederlands `Ondernemer van het jaar', is niet de eerste bestuurder die zijn verhaal over een bijna oneindige winstgroei uiteindelijk niet heeft kunnen waarmaken. In augustus van vorig jaar maakte hij bekend dat Ahold voor het eerst in zeventien jaar in een kwartaal verlies had geleden. Van der Hoeven meldde in veel regio's tegenslag: de Verenigde Staten, Spanje, Latijns-Amerika en Oost-Europa. Alleen de Nederlandse supermarktketen Albert Heijn bleef goed draaien.

De voorzitter van de raad van commissarissen, Henny de Ruiter, heeft voorlopig het roer overgenomen. Nog maar drie maanden geleden zei hij in deze krant alle kritiek op Van der Hoeven `gezeik' te vinden. ,,Hij is de beste man om Ahold te leiden'', zie hij en deelde mee dat hij net de zittingstermijn van Van der Hoeven met vijf à zeven jaar had verlengd.

Bronnen rond Ahold zeggen dat commissarissen en raad van bestuur sinds afgelopen vrijdagavond in een bijna nonstop crisisberaad in Zaandam de boekhoudmethodes en eventuele fraude bij het concern onder de loep hebben genomen. Het lijkt alsof Van der Hoeven `Horende doof en ziende blind' was, zoals de voormalig macro-econoom Willem Oud van Ahold in november in deze krant zei: ,,Ahold zat in the winning mood. Dan ga je signalen missen''.

Signalen van bankanalisten, beleggers en media. Drie maanden geleden deed Van der Hoeven de kritiek af met: ,,Als je na twaalf gewonnen wedstrijden en twee gelijke spelen eens een wedstrijd verliest, sta je nog wél bovenaan.'' Maar na de derde winstwaarschuwing in een jaar, onregelmatigheden in de boekhouding en en mogelijk grootschalige fraude binnen het concern, is behalve Van der Hoeven ook commissaris De Ruiter overstag.

Aholds démasque heeft zich in krap een jaar voltrokken. Vorig jaar werd Van der Hoeven in de VS gelauwerd als `Retailer van het Jaar'. Vandaag springen banken hem bij met 3 miljard euro extra krediet en laten beleggers het concern op de beurs hard vallen.