UIT DE DUIM GEZOGEN

Muizen met tepels aan hun pootjes om hun jongen makkelijker te kunnen zogen, genetisch gemanipuleerde `audiozwammen' die een symfonie weggeven in het bos, of `luxaflor', en klimopplant met grote bloemen die als luxaflex werken. De fantasie kent geen grenzen bij deze plannen voor genetische manipulatie als moderne kunstvorm, bedacht aan de Koninklijke Academie voor de Beeldende Kunsten in Den Haag.

Plannen, oké. Maar toen Taco Stolk, conceptueel kunstenaar en hoofddocent aan de Academie, een paar weken geleden een folder uitbracht, waarin werd aangekondigd dat er na de zomer een nieuwe opleiding `genetisch ontwerpen'van start zou gaan, kwam de Vereniging Dierproefvrij in het geweer. Frank Wassenberg, beleidsmedewerker van Dierproefvrij deed aangifte bij de politie Haaglanden wegens overtreding van de Wet op de Dierproeven. ``Het verrichten van een dierproef zonder vergunning van de Minister van VWS is een misdrijf waarop maximaal zes maanden gevangenisstraf staat'', schreef Wassenberg aan de politie, waarbij hij verder aanvoerde dat het hier in zijn ogen gaat om het voorbereiden van een misdrijf.

Los van het feit dat de voorgestelde experimenten biologisch weinig realistisch overkomen, walgt Wassenberg van genetische kunst met dieren: ``Het zijn professor Sickbock-achtige proeven. Wat heeft het voor nut om zoiets te doen? Ik denk dat het om een pr-stunt gaat. Wellicht heeft de opleiding een studententekort en probeert zij zo aandacht te trekken. Of het is een misplaatste grap.''

Maar volgens initiatiefnemer Taco Stolk, is het initiatief voor de opleiding wel degelijk serieus bedoeld. ``Nee, de opleiding gaat niet na de zomer van start, en ook niet binnenkort. Het is een virtueel concept. Maar tussen vijf en vijftien jaar zal het er wel van komen. Natuurlijk zullen we dan eerst de benodigde vergunningen aanvragen. Biotechnologie is een maatschappelijke ontwikkeling en daar moet de kunst een rol in spelen.''

Stolk zegt al ``gesprekken'' met diverse wetenschappers te hebben gevoerd over zo'n genetische kunstopleiding, maar wil geen namen noemen. ``Iedereen is voorzichtig, het ligt allemaal erg gevoelig, maar er is wel degelijk interesse.'' Volgens de kunstenaar zou het ``logisch'' zij om voor deze opleiding samen te werken met Leidse wetenschappers, ``Die universiteit heeft immers een gezamelijke opleiding met onze academie.''

Zoveel ophef over zijn plannen had Stolk overigens niet verwacht: ``Het verbaast mij dat er op zo'n emotioneel niveau op wordt gereageerd. Men schiet direct in een stuip en oordeelt wat wel en niet mag. Het lijkt erop dat alleen al de vraag stellen of je zulke kunst zou kunnen maken illegaal is.''

Het Haagse kunstproject met moderne genetische technieken doet denken aan het werk van de kunstenaar Eduardo Kac. In 1999 haalde Kac overal ter wereld de voorpagina's van de kranten met zijn kunstwerk van een albinokonijn dat via genetische manipulatie was voorzien van het fluorescerende kwalleneiwit GFP. Onder blauw licht zou het dier groen oplichten, maar het is de vraag of `Alba', zoals Kac het fluorkonijn noemde, daadwerkelijk als kunstwerk in het leven is geroepen. Kac zou met Franse wetenschappers van het Institut National de laRecherche Agronomique hebben afgesproken dat zij Alba zouden uitlenen voor een tentoonstelling van de kunstenaar in Avignon. Maar de directeur van het INRI stak daar een stokje voor, en het konijn heeft het lab nooit verlaten.

Maar de groen aangekleurde plaatjes van een wit konijn die Kac vervolgens verspreidde, maakten overal discussie los over de ethiek van transgene kunst. Commotie als conceptuele kunst. Daar heeft het in Den Haag ook veel van weg.