Klein verzet tegen oorlog

De nakende oorlog bezorgt onrustige gevoelens bij burgers. Ze protesteren op hun eigen manier. De een rukt op naar Bagdad, de ander geeft een vredesfeestje. ,,Dat werkt kalmerend.''

Haar vriendinnen lazen de krant niet meer. Haar moeder keek niet meer naar het nieuws. En deze week kwam de secretaresse huilend op het werk. Haar paspoort was verlopen. Waar moest ze naartoe vluchten als de oorlog uit zou breken? Inge de Boer (38), psycholoog en moeder van twee jongetjes, kreeg zo'n 'akelig, onrustig gevoel' bij de nakende oorlog dat ze besloot al haar vrienden te bellen voor een vredesfeestje. ,,Laten we het goed met elkaar hebben'', zei ze.

De volgende middag zitten er dertig vaders, moeders en kinderen in de woonkeuken van het huis in de Utrechtse Oudwijk. Op tafel staan flessen witte wijn, op het fornuis een pan erwtensoep. De oorlog is lekker ver weg. ,,Aan die oorlog kun je niets doen'', zegt De Boer. ,,Maar de angst neemt af zodra ik me betrokken voel bij mijn omgeving. Dat werkt kalmerend.'' Ze heeft even overwogen met haar vriend mee te lopen in een anti-oorlogsdemonstratie. Ze zagen ervan af. ,,Als je meeloopt'', vindt De Boer, ,,neem je toch deel aan de oorlog, al ben je er tegen.''

Diezelfde middag is er in een huiskamer in de belendende wijk Wittevrouwen eenzelfde stille protestborrel. Op de voordeur van het huis prijkt een gemanipuleerde foto van Bush en Saddam Hussein in de boksring. ,,Een geintje'', zegt de gastheer. ,,Er is te weinig oorlogslol in Nederland.''

Bij het vredesfeest in Oudwijk gaan voordat de avond valt dertig met gas gevulde ballonnen de lucht in. Aan elke ballon hangt een kaartje met een persoonlijke wens. Meest getelde wens: 'Make love, not war'. Het zijn twee voorbeelden van klein verzet. Particulier initiatief om de dreiging te bezweren. ,,Ik ben ervoor dat iedereen z'n eigen ding doet'', zegt Inge de Boer. ,,Als iedereen zo zijn eigen agressiehuishouding zou bewaken, heb je vrede.''

Rokus Houweling (46) uit Heiloo verkoopt dagelijks brood op de markt. Een maand geleden noteerde hij in zijn dagboek: ,,Slaapt de vredesbeweging? Er moet herrie worden gemaakt! Er moet een einde komen aan de Babylonische spraakverwarring. De liefde in plaats van het zwaard zal zegevieren.'' Hij riep in een brief in het Noord Hollands Dagblad lezers op met hem naar Bagdad op te rukken. ,,De mensen die ik op de markt spreek, zeggen: 'ruim Saddam maar op''', zegt Houweling nu. ,,Het gepraat in de VN en de NAVO begint ze te vervelen. Ze zappen het weg. Ze hebben een voorbeeld nodig, zoals Gandhi en Jan Pallach dat waren.'' Hij verspreidde flyers, plaatste een oproep op het internet en hoopte op honderd metgezellen. Het zijn er slechts tien. Aanstaande vrijdag vertrekt hij met zijn koffertje, zonder gasmasker en beschermende kleding. Zijn vrouw en drie kinderen vinden het 'niet leuk', zijn collega's op de markt zeggen: ,,Je bent een malloot dat je het doet.''

Goeroe van het positieve denken Emile Ratelband reist vanmiddag alleen naar Bagdad om Saddam Hussein woensdag een blauwe vlag met een afbeelding van een witte vredesduif aan te bieden. Via zijn 'lijntje met Arafat' hoopt hij het presidentiële paleis binnen te komen. Ratelband zal Saddam vragen 'alsjeblieft uw verstand te gebruiken'. Een cameraploeg van CNN moet vervolgens de ceremonie vastleggen. ,,Je kunt hier wel klagen, zuchten en steunen'', zegt Ratelband, ,,maar er is er uiteindelijk maar een die over je doen en laten oordeelt en dat ben je zelf. Als ik straks de televisiebeelden krijg voorgeschoteld van napalmvrouwtjes, dan ben ik niet thuis gebleven. Zo blijf ik met mezelf in het reine.''

Ratelband betitelt de thuisblijvers als 'lamstralen' en 'losers'. ,,De cultuur van protest in Nederland is afgenomen'', valt ook jurist Arjan El Fassed (29) op. El Fassed - zijn vader is Palestijns, zijn moeder Nederlands - noemt zich cyberactivist. Hij richtte deze maand samen met twee Amerikanen en een Canadese uit protest tegen de oorlogsretoriek en de meegaande houding van de Nederlandse regering de website Electronic Iraq op. Daarop worden uitgelekte VN-rapporten gepubliceerd met prognoses over de schade die in Irak kan worden aangericht. Journalisten gestationeerd in het Midden-Oosten houden een openbaar dagboek bij over de leefomstandigheden van de Irakese bevolking.

,,Nederlanders zijn naar binnen gekeerd'', valt El Fassed op. ,,De immigratie interesseert ze meer dan een wereldoorlog. De Nederlandse regering gaat prat op de mensenrechtenorganisaties die zij subsidieert. Den Haag is met haar internationale strafhof dé stad van de mensenrechten. Nederland fleurt met een bezoek van Mandela, het is allemaal beeldvorming. Intussen moet de PvdA zich in alle bochten wringen om een standpunt over de Amerikaanse wapentransporten over Nederlands grondgebied in nemen.''

Het massale protest tegen de kruisraketten in het begin van de jaren tachtig had volgens El Fassed eerder egoïstische dan idealistische redenen: ,,Die kernwapens kwamen in Nederland te staan.'' Volgens de eerste indicaties heeft Electronic Iraq 10.000 bezoekers per dag.

Na afloop van het vredesfeest in Oudwijk laat Inge de Boer haar bezoek uit. ,,Laten we volgende week weer zo'n feest organiseren'', zeggen de laatste gasten.