Kinderleed uit een andere wereld

Als ze eenmaal beginnen te praten houden ze niet meer op, de twee Afghaanse vluchtelingenmeisjes van dertien en veertien. Ze kijken het publiek aan met wijd opengesperde ogen, de rest van hun gezicht en lijf meestal verborgen achter een burqa. Niets mogen ze vergeten, bezweren ze elkaar, want zij zijn de enigen die zijn overgebleven. Hun ouders zijn vermoord, tante is zoekgeraakt, de broer van Muzalifa ligt in een ravijn. Ze móeten hun verhaal dus kwijt, maar het is geen onverdeeld genoegen om de actrices Rian Gerritsen (Muzalifa) en Bente Jonker (Zabibi) in de voorstelling Zabibi en Muzalifa aan te horen.

Het publiek zit bovenop hen in een benauwde tent, een yurt. Er is weinig licht. Sommige stukken spelen in het donker; dan voelt iedereen de warme adem en het onzichtbare lijf van de buurman of buurvrouw. Zou dat ongemak de bedoeling zijn? Duisternis, claustrofobie, is het een vertaling van de angst van de meisjes? Maar een krappe zitplaats is een lachertje vergeleken bij het leed van deze kinderen. Zij zijn weggerukt uit de veiligheid van hun gezin en dan dragen ze ook nog eens die burqa, dat symbool van de machteloosheid van vrouwen. Alsof ze een schrijnende documentaire naspelen, zo stapelt leed zich op leed.

Blijft de vraag of zoveel treurnis een geslaagde voorstelling oplevert. Want we worden wel erg in de naakte ellende geduwd, met nauwelijks de ruimte om een lichtere kant van de meisjes te leren kennen. Die luchteloosheid wekt de indruk dat regisseur Feico Sobel er teveel rekening mee heeft gehouden dat het stuk voor het leeuwendeel op scholen wordt gespeeld, gestut door een relativerend voor- en nagesprek. Een tweede nadeel is dat Zabibi en Muzalifa wel erg naadloos past in de huidige westerse beeldvorming over de tragiek van jonge vluchtelingen, inclusief oorlogsdreiging en achterlijk geloof. Geen weerhaken of nieuwe inzichten dus, maar wel dapper dat een jeugdtheatergroep een uiterst actuele voorstelling maakt over verminkte kinderen uit een andere wereld.

Voorstelling: Zabibi en Muzalifa. Door: Theatergroep Wederzijds. Tekst: Bente Jonker. Regie: Feico Sobel. Vanaf 10 jaar. Gezien: 21/2 De Krakeling, Amsterdam. Tournee t/m 7/3. Inl. (020) 682 4854 of www.wederzijds.nl