Hogerop met doctorshoed

In sneltreinvaart promoveren? Het Duitse Institut für Wissenschaftsberatung helpt u à raison van 15.000 euro een eind op weg. `Alles geheel legaal!'

Wilt u promoveren tot doctor? Maar heeft u een drukke baan en eigenlijk te weinig vrije tijd? Want ja – iemand die doctor wil worden moet uitgebreid wetenschappelijk onderzoek verrichten en op basis daarvan een degelijk proefschrift schrijven. Dat kost tijd, heel veel tijd. Als u zoveel tijd niet heeft, dan laat u zich in Duitsland helpen. Daar bevindt zich sinds 1994 in Bergisch Gladbach bij Keulen een heus Institut für Wissenschaftsberatung, dat zorgt voor een versnelde promotie door promovendi zoveel mogelijk tijdrovend werk uit handen te nemen.

Dat zo'n instituut in Duitsland bestaat, is niet zo verwonderlijk. De Duitsers kennen aan de doctorstitel namelijk beduidend meer gewicht toe dan wij. Men is er algemeen van mening dat een doctor competenter is dan een doctorandus. Daarom pronken Duitse bedrijven en instellingen maar wat graag met de doctores in hun besturen. Op dit moment is meer dan een derde van de bestuurders van middelgrote bedrijven gepromoveerd; en van het topmanagement van grote Duitse concerns bezit ruim 68 procent de `Doktorhut'. De letters Dr voor de naam werken dus niet alleen statusverhogend, ze zijn ook van belang als men hogerop wil komen.

Nóg een voordeel van de titel is dat een gepromoveerde in Duitsland vaak een hoger inkomen heeft. Een gepromoveerde arts, zo heeft men uitgerekend, verdient zo'n 40.000 euro meer dan zijn collega, die `alleen maar' afgestudeerd is. Zulke verschillen gelden ook voor ingenieurs, advocaten en anderen.

Het is dus begrijpelijk dat er heel wat academici zijn die op latere leeftijd alsnog willen promoveren. Maar ja – hoe pakken ze dat aan? Hoe vinden ze een universiteit, een promotor en een dissertatie-onderwerp? En, heel belangrijk, hoe kunnen ze zo snel mogelijk promoveren?

Daarvoor kunnen ze – à raison van 15.000 euro – bovengenoemd instituut inschakelen. De directeur ervan, Dr. Frank Grätz, vertelt in zijn kantoor hoe dat in zijn werk gaat. ,,Om te beginnen helpen wij met het nadenken over een onderwerp voor het proefschrift. Dit moet niet alleen passen bij de ervaring en belangstelling van de kandidaat, maar ook in relatief korte tijd te bewältigen zijn. Vervolgens zoeken wij de geschiktste universiteit. Dat scheelt de doctorandus enorm veel tijd, want door het gedecentraliseerde onderwijsbeleid kent Duitsland wel duizend sterk uiteenlopende promotiereglementen, die per faculteit vastgesteld zijn. Bij de ene faculteit moet men een promotie-examen (rigorosum) afleggen, bij de ander moet men zijn proefschrift openbaar verdedigen (disputatio), bij een derde is grondige kennis van het Latijn vereist, enzovoort. In deze wirwar van eisen zoeken wij het voor de betrokkene aantrekkelijkste reglement. En ten slotte kunnen wij dankzij onze contacten met honderden professoren zorgen voor een Doktorvater (promotor) die de promovendus goed begeleidt.''

Daarmee is het werk van de Promotionsberater nog niet afgelopen. Want als de klant aan de slag gaat, krijgt hij ook hulp bij het verzamelen en schiften van literatuur en andersoortig voorbereidend onderzoek. Bovendien wordt hij geadviseerd bij de opzet, vormgeving en uitwerking van zijn dissertatie. Ten slotte krijgt hij hulp bij het drukken en eventueel commercieel laten uitgeven hiervan.

,,Allemaal geheel legaal!'', roept Dr. Grätz, terwijl hij met zijn wijsvinger zwaait. ,,Wij hebben niets te maken met onbetrouwbare lieden die doctortitels te koop aanbieden. Evenmin doen we aan ghostwriting: de promovendus moet zijn proefschrift echt helemaal zelf schrijven. Maar dankzij onze begeleiding heeft hij de titel wél beduidend sneller op zak.''

De zaken gaan goed. Grätz, wiens instituut veertien medewerkers telt, heeft inmiddels ruim duizend promoties begeleid. Zijn reusachtige werkkamer met schitterend uitzicht op het golvende landschap is volgestouwd met boeken en documenten. Hij praat met hartstocht over zijn werk, dat eigenlijk begon op de dag dat hij zelf promoveerde: in 1968 in Halle, in de toenmalige DDR. ,,In die tijd verdwenen veel proefschriften meteen na de promotie, omdat de thema's volgens de Stasi `staatsgevaarlijk' waren. Zelfs de auteur mocht zijn proefschrift niet houden! Ik ben toen begonnen met het stiekem kopiëren van dissertaties. Zo ontstond mijn interesse in het promotieproces.''

Geleidelijk bouwde Grätz een verzameling proefschriften op, die hij later uitbreidde met aankopen. ,,Nu heb ik de grootste collectie ter wereld: 133.465 stuks! Ik heb van alles: heel oude proefschriften uit de 16de eeuw; exotische proefschriften, bijvoorbeeld Over de schadelijkheid van de Kus uit 1704; proefschriften van beroemdheden als Friedrich Schiller, Karl Marx en Helmut Kohl. En natuurlijk de dissertaties van mijn klanten.''

Voorlopig gaat hij door als promotie-adviseur – maar voor de toekomst droomt Dr. Frank Grätz van een eigen `Proefschriftmuseum'.