De laatste Beatle-banden

Na een zoekactie van een jaar zijn vermiste opnamen van de Beatles opgespoord in Engeland, Nederland en Australië. Ze werden gestolen uit de studio van hun eigen firma Apple. ,,Daar liepen de vreemdste types in en uit.''

De eerste invallen vonden in januari plaats in huizen in Londen en in de buurt van Amsterdam, waarna vorige week een inval volgde in Sydney. De oogst bestond telkens uit een groot aantal banden, afspeelbaar op traditionele spoelenrecorders, waarop opnamen van de Beatles stonden. Het ging om originele banden uit 1969, die ruim dertig jaar geleden werden gestolen. Ze bevatten afwijkende versies van bekende Beatle-songs, maar ook geïmproviseerde opnamen van bestaande nummers, zoals Teddy boy, die door de groep nooit op de plaat werden gezet.

Aan de opsporing is een jaar gewerkt, aldus woordvoerder Adrian Strain van de International Federation of the Phonographic Industry in Londen, die de actie in samenwerking met de politie heeft opgezet. ,,De diefstal dateert weliswaar van lang geleden,'' zegt hij, ,,maar de zaak werd voor ons weer urgent toen er in de loop van de jaren negentig steeds meer illegaal geperste cd's opdoken met materiaal uit deze opnamen.''

De eerste inval vond plaats nadat er op internet was geadverteerd met cd-boxen. De tweede volgde op een advertentie in het Australische blad Trading Post, waarin originele Beatle-banden werden aangeboden voor 5 miljoen Australische dollars. De politie vermoedt dat de eigenaar ze wilde verkopen, omdat de opnamen na de eerste inval des te unieker waren geworden.

De banden dateren uit het laatste jaar waarin de Beatles samenwerkten. Een eerder gesloten contract verplichtte hen om, na A hard day's night en Help, nog één film te maken. De onderlinge verhoudingen waren echter dermate gespannen dat voor zo'n project geen elan meer bestond. Daarop ontstond het idee voor de documentaire Let it be, een filmverslag van de plaatopnamen die het viertal nog in petto had. De sessies vonden niet plaats in de Abbey Road-studio's van de platenmaatschappij EMI, waar de Beatles altijd hadden gewerkt, maar in de nieuwe studio van hun eigen firma Apple, in het hart van Londen. Daar, op het dak, vond ook het beroemde openluchtconcert plaats, dat 42 minuten duurde en onder meer de hit Get back opleverde. Van die zogenaamde Get back-sessies, waarvan nu de originele repetitiebanden zijn bemachtigd, zijn al heel wat bootleg-platen verschenen.

In de aanvankelijke berichten was sprake van banden die dertig jaar geleden werden ontvreemd uit de Abbey Road-studio`s. Mark Lewisohn, de auteur van het standaardwerk The complete Beatles Recording Sessions (1988), gaat er echter vanuit dat ze bij Apple zijn gestolen: ,,Bij mijn weten is er in Abbey Road nooit iets van de Beatles gestolen, terwijl het kantoor van Apple er juist om bekend stond. De vreemdste types liepen daar in en uit, zodat er voortdurend van alles verdween: kantoorartikelen, apparatuur, noem maar op. En dus ook deze banden. We wisten dat ze verdwenen waren. Maar er zal nooit materiaal worden gevonden dat we nog niet kennen. Door de bootlegs kennen we inmiddels alles.''

De politie arresteerde in januari vijf mannen op verdenking van diefstal en handel in illegale cd's, en in februari een man die beweerde zijn banden twaalf jaar geleden te hebben gekocht op een platenbeurs.

Voor veel fans schuilt de attractie van de opnamen in de ongepolijste klank. Toen de Beatles eraan begonnen, was het hun bedoeling nog één keer terug te gaan naar het rock-geluid van hun beginjaren. John Lennon drong daar het hardst op aan; hij wilde daarmee zelfs een eind maken aan ,,de mythe van de Beatles''. Bij nader inzien werd echter toch besloten het materiaal te laten oppoetsen door de befaamde producer Phil Spector, die dezer dagen van moord wordt verdacht.

Bij de samenstelling van het tv-, boek- en plaatproject The Beatles Anthology (1995) gaf producer George Martin al toe dat hij enkele geluidsfragmenten van illegale cd's had gekopieerd, omdat EMI de originele repetitiebanden niet in huis had. Als het politie-onderzoek is voltooid, worden de banden aan de platenmaatschappij overgedragen. Of die de opnamen alsnog officieel op cd wil uitbrengen, is nog niet bekend.

Eind maart verschijnt een vijfdelige dvd-box van de Beatles. Op een van de dvd's staan 81 minuten opnames waarvan de meeste niet eerder zijn vertoond, zoals beelden van de laatste jamsessie samen.