`De formatie gaat helemáál niet traag'

Deze week was er één van geheimen, informele etentjes en de inmiddels bijna vertrouwde confrontaties tussen de beoogde coalitiepartijen in de Kamer.

Informateur Donner gooide zijn beide handen in de lucht, donderdagmiddag. En op de toon van een goochelaar die gevraagd wordt een truc uit te leggen sprak hij: ,,Tjahá! Dáár kan ik niets over zeggen.'' Het was de tweede persconferentie waarop de informateurs Donner en Leijnse optraden; dit keer om te vertellen dat het `goed' gaat met de formatie van een CDA/PvdA-kabinet.

Leijnse had uitgelegd dat aanvankelijk één van de partijen (het CDA) erop stond eerst afspraken te maken over het financieel kader, om vervolgens per onderwerp te komen tot onderlinge afspraken. De `andere partij' (de PvdA) wilde echter gewoon aan de slag gaan met de verschillende dossiers en dan aan het eind bekijken hoe de afspraken te rijmen zouden zijn met dat kader. En al pratende was nu de afgelopen weken een soort tussenoplossing ontstaan, waarbij wel over de verschillende onderwerpen werd gesproken tussen de onderhandelaars maar nog niet ,,in concluderende zin''. De vraag was dus geweest hóe dat proces precies in zijn werk gaat. Maar dát konden de informateurs dus niet onthullen, de onderhandelingen zijn immers geheim. Bovendien, zo zei Donner een tikje bestraffend, geven de onderhandelaars regelmatig al details weg tegenover de pers en dat leidt tot genoeg problemen. Waarover? Dat is ook geheim.

Volgens de informateurs was er de afgelopen tijd een verkeerd beeld ontstaan van de formatie, als zou er weinig gebeuren aan de onderhandelingstafel. ,,Wij zijn pas twee weken bezig,'' zei Leijnse, waarbij hij de eerste week van voorzichtig verkennen door Donner alleen tactisch oversloeg.

Interessant was in dit verband overigens wel het optreden van CDA-partijvoorzitter Van Bijsterveldt op woensdagmiddag in het radioprogramma Stand.nl. Zij releveerde desgevraagd dat de PvdA niet zo moest zeuren over haar partij, als zou er met opzet vertraagd worden. Want hoe zat dat dan met Wouter Bos die tegen de informateurs, weer een week eerder, had gezegd dat hij naar de Britse premier Blair moest, terwijl hij de Britten juist had afgezegd omdat hij moest onderhandelen. De luisteraars van het radioprogramma waren het voor bijna tachtig procent eens met de stelling dat de onderhandelingen tussen CDA en PvdA op niets zouden uitlopen.

Alsof tegen die beeldvorming een offensief werd ingezet, ging woensdagavond Bos `informeel' in het Torentje eten bij Balkenende. De CDA-leider had, zo bleek de dag erna, een tournedos gegeten en zijn vegetarische gast gado-gado. ,,Soms is het goed om ook buiten de onderhandelingen het vertrouwen in elkaar uit te spreken'', liet Balkenende achteraf desgevraagd weten.

En dat was wel nodig ook. Want ook deze week kenmerkte zich door inmiddels vertrouwde confrontaties tussen de beide aspirant-regeringspartijen in de Tweede Kamer. Zo was er het inmiddels gebruikelijke debat over een kwestie die verband houdt met de dreigende oorlog tegen Irak. Deze week op woensdag over Amerikaanse manschappen en materieel dat via Nederlandse zee- en luchthavens onderweg bleek te zijn naar het Midden-Oosten. Gevoelig, omdat dit te maken zou kunnen hebben met oorlogsvoorbereiding.

Ook was er het inmiddels geroutineerde treffen tussen de gehele Tweede Kamer en demissionair minister Nawijn (Immigratie en Vreemdelingenzaken, LPF) dinsdagmiddag. De vraag was of de PvdA-fractie samen met de `linkerkant' van de Kamer Nawijn zou steunen in diens voornemen om `iets' te doen voor asielzoekers die in de knel zitten. Vice-fractievoorzitter Verhagen zei woensdag dat hij zeer geïrriteerd zou zijn als de PvdA voor dergelijke moties zou stemmen. Donderdag bleek PvdA-woordvoerder Klaas de Vries voor een sluwe oplossing te kiezen: de PvdA stemde niet alleen met de linkerkant van de Kamer mee, maar ook voor een motie van het CDA waarin de partij zich uitspreekt tégen een generaal pardon en voor het gebruik van zijn discretionaire bevoegdheid. Het CDA bleek echter intern ook ernstig verdeeld over de vraag hoe om te gaan met schrijnende gevallen van gezinnen van asielzoekers, die vaak al vele jaren in afwachting zijn van een beslissing en al volledig zijn ingeburgerd. Een opmerkelijke afwijkende stem van de Friese CDA'er Algra tegen de eigen fractie, onderstreepte de tweespalt.

Volgende week zou volgens Bos de week van de `waarheid' worden, dat wil zeggen de week waarin werkelijk compromissen worden gesloten. Donner stipte donderdag nog even aan dat de gemiddelde duur van formaties in Nederland na de oorlog zeventig dagen is. Er waren er donderdag 28 voorbij. De informateurs schrijven nu een stuk, waarover vanaf woensdag wordt verder gepraat.