Beleggen in de woelige wijnwereld

De wijnmarkt is volop in beweging: wijn uit Australië, de VS en Latijns-Amerika wint terrein ten koste van `oude' landen als Frankrijk en Italië. Kempen Capital Management zette twee jaar geleden een wijnfonds op. Wijn blijkt vooralsnog een betere investering dan een gemiddeld beursfonds.

In weinig agrarische sectoren hebben zich het afgelopen decennium zoveel veranderingen voorgedaan als in de wijnbouw. Terwijl de wijnconsumptie wereldwijd stagneert, is wijn in `nieuwe' landen als de Verenigde Staten, Australië en Zuid-Afrika booming business. Kwam in 1990 nog maar 8 procent van alle wijn uit deze nieuwe landen, tien jaar later was dat al 16 procent en de groei is er voorlopig nog niet uit; jaarlijkse worden duizenden hectares nieuwe wijnstokken aangeplant.

Traditionele producenten als Frankrijk lopen daardoor gevoelige klappen op. Niet alleen is de wijn uit de nieuwe landen vaak goedkoper, maar ook makkelijker drinkbaar. In Nederland daalde de consumptie van Franse rode wijn de laatste tien jaar met ruim 20 procent tot 49 procent. In het bulksegment (wijn onder de 3 euro per fles) heerst al jaren een overschot, de vraag naar kwaliteitswijn (boven de 5-10 euro) daarentegen stijgt.

Kempen Capital Management, onderdeel van Dexia Bank Nederland, zag twee jaar geleden in de ontwikkelingen op de wijnmarkt voldoende mogelijkheden voor een beleggingsfonds. ,,De tijd was rijp voor een wijnfonds'', volgens Daan van Vlaardingen, beheerder van het Orange Wine Fund. ,,De consumptie van kwaliteitswijn nam wereldwijd toe en de consument was bovendien bereid meer te betalen voor betere wijn.'' Tel daar het enthousiaste beursklimaat bij op en het idee voor het Orange Wine Fund, het enige wijnbeleggingsfonds in Europa, was geboren.

De verwachtingen waren hooggespannen: gezien de potentie van de nieuwe wijnlanden en de populariteit van beleggen werd bij de start van het fonds, in februari 2001, gerekend op een lange-termijnrendement van gemiddeld 10-12 procent. Twee jaar later is de koers van het aandeel ruim 13 procent gedaald. Dat lijkt dramatischer dan het is: de AEX-index daalde in diezelfde periode met bijna 50 procent en de index voor beursgenoteerde drankenbedrijven noteerde wereldwijd bijna 27 procent lager. ,,De bedrijven in onze portefeuille hebben het qua winstgevendheid goed gedaan'', aldus Van Vlaardingen. ,,Een winstgroei van 15 tot 20 procent is heel normaal. Maar het algemene beursklimaat is slecht en daar lijden de aandelen uit deze sector ook onder.'' Al zijn er ook in de wijnwereld problemengevallen aan te wijzen. Zoals bij het Amerikaanse bedrijf Robert Mondavi, dat vooral aan de horeca levert. ,,In goede tijden maak je dan topwinsten. Maar na 11 september 2001 is het restaurantbezoek in de VS sterk teruggelopen en dan lijd je extra. Aanvankelijk was Mondavi een van onze belangrijkste beleggingen, maar dat hebben we afgebouwd.''

Het Orange Wine Fund, dat bij de inschrijving 21 miljoen euro ophaalde, belegt uitsluitend in beursgenoteerde ondernemingen in de wijnindustrie, waarvan er in de hele wereld circa honderdtwintig zijn. ,,De wijnwereld is sterk gefragmenteerd'', aldus Van Vlaardingen. ,,Een megabedrijf als het Amerikaanse E.J. Gallo, de grootste wijnonderneming ter wereld, maakt toch maar 2,5 procent van de totale hoeveelheid wijn.'' Als de lopende overname van het Australische BRL Hardy door het Amerikaanse Constellation Brands slaagt, wordt die combinatie vrijwel net zo groot als Gallo. De top-5, waarin verder namen figureren als Castel Frères en Grands Chais de France, produceert samen niet meer dan zo'n 9,4 procent van alle wijn. In de bierwereld maakt de top-5 wel 38 procent.

Gevolg is dat overnames en fusies de afgelopen jaren aan de orde van de dag zijn in de wijnwereld: sinds de oprichting maakte het fonds al acht overnames mee. Het Britse Allied Domecq kocht onder meer het Champagnehuis Mumm, het Nieuwzeelandse Montana en het Spaanse Bodegas y Bebidas (een grote producent van Rioja). Constellation Brands kocht onder meer het Amerikaanse Ravenswood en Turner Road. En de Australische bierbrouwer Fosters nam Mildara Blass en het Amerikaanse Beringer over. ,,Die trend gaat nog wel even door'', denkt Van Vlaardingen. ,,Want zelfs mega-overnames leveren relatief kleine spelers op. De beurswaarde van Constellation bedraagt na alle overnames niet meer dan 2 miljard dollar.''

De ogen van de wijnwereld zijn vooral gericht op de supermarktketens, waar het een van de sterkst groeiende produkten qua omzet is. Van Vlaardingen: ,,Dat betekent dat de wijnmarkt grote spelers nodig heeft, die sterke, herkenbare merken neerzetten en een groot distributienet hebben.'' Reden waarom het Orange Wine Fund uitsluitend belegt in ondernemingen die aan dergelijke eisen kunnen voldoen. Van Vlaardingen: ,,We richten ons met name op pure wijnproducenten die kwaliteitswijn maken, exportgericht zijn en een duidelijk marketingbeleid hebben. Maar ook toeleveranciers zitten in de portefeuille, zoals producenten van eikenhouten vaten en kurk.''

De portefeuille is verdeeld over Frankrijk (30 procent), Australië (22 procent), Verenigde Staten (14 procent), Spanje (13 procent), Duitsland, Chili en Canada (elk 6 procent) en Italië (3 procent). Zuid-Afrika en Argentinië komen om politieke en economische redenen niet in het rijtje voor. ,,Het risico dat onze beleggingen hun waarde verliezen, is te groot. Beide landen herbergen belangrijke producenten, maar zijn te instabiel. Argentinië exporteert weinig en Zuid-Afrika heeft maar twee beursgenoteerde wijnbedrijven.''

De klantenkring van het Orange Wine Fund bestaat vooral uit klanten van Kempen Capital Management met belangstelling voor wijn. Maar ook institutionele beleggers hebben zich gemeld. Wie meer dan 50.000 euro in het fonds steekt, mag mee naar exclusieve wijnevenementen of op wijnreis met publicist Hubrecht Duijker, voorzitter van de raad van advies. Van Vlaardingen: ,,In Nederland wordt vaak een beetje lacherig gedaan over zoiets als een wijnfonds. In Californië en Australië daarentegen bestaat absoluut geen scepsis en kijken beleggers serieus naar wijnproducenten. En in Australië krijgt de particuliere investeerder zelfs fiscaal voordeel als hij in wijnondernemingen participeert.''