48 uur in Kairo

Sjoerd de Jong was in Kairo voor de jaarlijkse boekenbeurs. Hij zag vlotte hoofddoeken, testte de kwaliteit van bier en wijn en probeerde niet te struikelen over de ezeldrollen.

WENNEN

Verplicht. Kairo is een fantastische, heftige en stevig vervuilde mengeling van Parijs, Palermo, Mekka en Delhi. Modern, middeleeuws, vriendelijk, vroom, Victoriaans, en vooral verstikkend vol (ruim zestien miljoen inwoners). Achtereenvolgens wennen aan: het permanente toeteren van alle auto's, de jungle van viaducten en snelwegen dwars door de stad, de zwaarbewapende militairen op straat (de Noodwet geldt in Egypte nog steeds), het stof en de hitte. Misschien ook even aan: het enorme aantal (vrolijke) vrouwen met hoofddoek, teken van religieus conformisme en emancipatie tegelijk (meer vrouwen uit lagere klassen komen buitenshuis). Wie erdoorheen is, valt de stad enthousiast in de armen. Natuurlijk niet in korte broek of T-shirt: Egyptenaren hebben van laconieke leisure geen lifestyle gemaakt. Vrouwelijke toeristen kunnen het er naar verluidt knap moeilijk hebben. Lange jurk of vest aan, trouwring om en strak voor je uitkijken.

BIDDEN

Aanbevolen. Kairo heeft de hoogste concentratie bezienswaardige moskeeën in de Arabische wereld. Een favoriet is de prachtige moskee van sultan Hassan uit de tijd van de Mamelukken (1356-1363). Ook beroemd is de oudere, open moskee van Ibn Tulun (876-879), gebouwd vóór de stichting van de `zegenrijke' stad Al-Qahira (Kairo). De Al-Azhar (970), vlakbij de fabelachtige maar tamelijk toeristische bazaar Khan Al-Khalili, is behalve moskee de oudste islamitische universiteit ter wereld. De sjeik van de Al-Azhar heeft nog steeds een bepaald theologisch gezag, inclusief de vraag van fundamentalisten of afbeeldingen van courgettes moeten worden verboden (aanstootgevend voor vrouwen). De sjeik vond van niet. In de moskee Sayyidna-al-Hussein, pal tegenover de Al-Azhar, wordt volgens de overlevering het hoofd bewaard van de kleinzoon van Mohammed, Hussein, die het leven liet in de strijd om de opvolging. Niet toegankelijk voor niet-moslims. Je kunt het met een vroom gezicht proberen, op eigen risico. Boven de stad torent de citadel met de reusachtige moskee van Muhammed Ali, gebouwd naar Turks-Ottomaans model (1830-1848).

Let ook op de talrijke teevee-imams, die onder de jeugd populairder zijn dan bij de regering. Lachende kortgeknipte mannen in maatpak, met een boodschap die tegelijk modern is (weg met vanzelfsprekende tradities) en conservatief (vrouwen toch het liefst in kraambed en keuken).

DRINKEN

Toegestaan. Moderne hotels schenken alcohol, maar de kwaliteit van Egyptische wijn en bier (laat staan sterke drank) is zeer omstreden. Enkele restaurants van vóór de revolutie van 1952, zoals het sfeervol afgebladderde Estoril, zijn rokerige ruimtes waar de damp van alcohol zwaar in de lucht hangt. Ook Café Riche heeft duidelijk zijn beste tijd gehad. De upper class wijk Zamalek heeft een aantal trendy, normale en herkenbaar louche disco's (let op kapotte neonletters) en een yuppie-café, L'Aubergine. Hier strijken jonge beautiful people uit de Kairese elite neer om luidkeels bij te praten en flessen bier te drinken, alsmede ontgoochelde dissidenten uit Nederlandse reisgezelschappen die in een vertrouwde omgeving moeten uithuilen.

Voor koffie met suiker (of suiker met koffie): vergeet niet een koffiehuis te bezoeken, bijvoorbeeld Cafetaria Horreyya in het centrum.

OVERSTEKEN

Moet kunnen. Een goede test voor de westerse zenuwen: probeer het centrale stadsplein, Midan Tahrir, in een rechte lijn over te steken zonder kopje onder te gaan in de zee van toeterende auto`s. De grap doet de ronde dat een voetganger die hier werd geschept door de limousine van de president meteen werd opgepakt en afgevoerd. Niet naar het ziekenhuis, maar als `terrorist' naar het politiebureau. Advies: loop bij het oversteken mee met een Egyptenaar die er verstand van heeft. Bij voorkeur een moeder met higèb (hoofddoek) of in niqàb (ook bekend in Nederland): voor hen wordt het meest uitgeweken of ingehouden. Voor oversteken in de steegjes van oud Kairo geldt een ander advies: let op de ezeldrollen.

KUNST KIJKEN

Kan moeten. Liefhebbers van oudheden kunnen niet terug zonder diverse bezoeken aan het beroemde Egyptisch Museum, in de moderne stad langs de Nijl. De schat van farao Toetanchamon die Howard Carter opgroef in 1922, is hier te zien, inclusief het bekende dodenmasker. Maar vergeet niet de minder bekeken maar ook indrukwekkende pronkstukken op de begane grond (zoals de beelden van het echtpaar Rahotep en Nefret) en, op de eerste verdieping, de mummie-portretten van Fayoum. Een bezoek aan middeleeuws Koptisch Kairo is zeer de moeite waard, inclusief Al-Muallaqa oftewel de Hangende Kerk, waar het geloof in wonderen evenredig lijkt toe te nemen met de islamisering van de rest van Kairo. Ga erheen met de metro (halte Mar Girgis), ook al om de gescheiden coupés voor vrouwen en mannen. Voor wie de smaak van islamitisch Kairo te pakken heeft, is het Museum van Islamitische Kunst aan te raden. In het nieuwe museum van Om Khaltoum zijn behalve haar erepenningen en schoolschriftjes ook de jurken te zien waarin deze zangeres optrad, onder meer in Parijs.

KLIMMEN

Verboden. De piramides van Giza en Saqqara liggen een half uurtje rijden per taxi uit de stad (bied 100 pond voor een halve dag, circa 20 euro), maar mogen niet worden beklommen. Toeristen zijn in Giza een prooi voor kamelendrijvers en uitbaters van `papyrus instituten' (winkels). Meer tot de verbeelding spreken de piramides van Saqqara (de oudste in Egypte), iets zuidelijker aan de rand van de Sahara, compleet met tombes met faraonische reliëfs onder het stuifzand. Veel politie en opzichters sinds de bloedige aanslag op toeristen (58 doden) bij Luxor in 1997.

LEZEN

Max Rodenbeck: Cairo. The City Victorious. (Picador, 1996/1998).

Journalistiek portret van de stad, zijn geschiedenis en bevolking.

André Raymond: Cairo. (Harvard, 2001) Studieuze geschiedenis van stad en architectuur.

Lonely Planet: Cairo. (2002) Handzame en complete gids.