Op tv krijgt leed gelijk

Frans Bromet wou het faillissement filmen van een geïsoleerd in Amsterdam-Noord gelegen winkel voor stripboeken. In plaats daarvan werd het een race van deelraadleden om voor het oog van de kijkers de winkel te redden met de somma van 16.000 euro subsidie. Voor stripboeken die bijna niemand kocht. Mij lijkt een schoolconciërge of een jeugdopvanghuis een nuttiger besteding. Die sympathieke winkelier had vast geholpen kunnen worden aan zo'n baantje. In opdracht van de deelgemeente waren twee rapporten opgesteld, waaruit bleek dat de winkel niet levensvatbaar was. Toch nam de deelgemeenteraad een motie aan voor bedrijfssteun. Geen faillissement dus. Met dank aan de draaiende camera.

Leed is gemakkelijk in beeld gebracht. Het grijpt de kijker aan. De man van de jonge middenstandster had een WAO-uitkering wegens een nare chronische ziekte aan de aderen, waardoor hij slecht kon staan of lopen. Het echtpaar had alleen maar rekeningen. Zielig, maar dat is het kenmerk van een dreigend faillissement. Bromet liet zijn gebruikelijke kritische houding varen. Over de ongunstige rapporten stelde hij het echtpaar geen vragen. Met draaiende camera ging hij achter een SP-lid aan dat in het deelgemeentehuis ambtenaren met twijfels over de uitvoerbaarheid en wettigheid van de subsidie wilde uitkafferen.

Hier werd – zoals vaker in het wekelijkse Dokument – de zaak slechts van één kant belicht. Je viel meteen voor het aardige echtpaar dat met koffie en sigaretten aan een tafel in de winkel zat te wachten op klanten. Te ingewikkeld om hen te vergelijken met anderen die geen subsidie krijgen. Is hier geen sprake van eigen schuld?

Ook de asielzoekers waar iedereen zich nu op stort hadden geen recht op verblijf en zijn dus medeverantwoordelijk voor hun eigen lot. Ze gingen telkens opnieuw in beroep. Maar in nieuwsuitzendingen worden ze geportretteerd als slachtoffers. Ze klagen over wachttijden die ze zelf mede hebben veroorzaakt. Misschien is er wel iets te zeggen voor amnestie voor degenen die dankzij uitbuiting van de oude regeling tenminste juridisch zijn ingeburgerd met gezin en al. Minister Nawijn bepleit dat. Er is zelfs een paradoxale journalistieke consensus ontstaan dat Nawijn moet aftreden omdat hij niet deugt, maar dat zijn voorstel moet worden uitgevoerd.

Toch blijft het moeilijk om een grens te trekken. Advocaten staan klaar om op grond van het precedent van amnestie veel meer mensen binnen te halen. Hoe zit het met de aanzuigende werking? Die is niet theoretisch. RTL-Nieuws interviewde eens een Afrikaanse illegaal in Frankrijk die niet naar Nederland ging omdat je ,,daar toch nooit papieren krijgt''. De nieuwe Vreemdelingenwet was dus kennelijk tot hem doorgedrongen. Die mensensmokkelaarsmarkt en de mond-tot-mond-reclame voor bepaalde landen lijkt me nader onderzoek waard, maar ik zie het vrijwel nooit.

Het onvolprezen Zembla gaf gisteren het voorbeeld met leed in een ruimere context. Zij lieten nabestaanden van door medische fouten overleden patiënten aan het woord. Maar naast hun rauwe verdriet kwamen ook de gevolgen van juridisering van de medische praktijk aan de orde. Artsen die van de verzekeringsmaatschappij geen fout mogen toegeven uit angst voor langgerekte schadeprocedures. Uiteindelijk moeten alle patiënten die schadevergoeding betalen met hun premie. Het was de nabestaanden niet om geld te doen maar om begrip. Artsen zouden graag meer begrip tonen, maar zaten gevangen in het systeem. Letselschade-advocaten kwamen aan het woord, evenals verzekeraars en de procureur-generaal die vond dat het strafrecht niet bedoeld was voor medische fouten. In een cursus werden artsen geconfronteerd met de vraag wat ze moesten zeggen als ze een fout hadden gemaakt.

Er zouden jaarlijks minstens 7.000 patiënten door medische fouten overlijden, maar dat is een doorrekening van Britse en Amerikaanse cijfers. Het zegt dus weinig. Door zo'n doorrekening lijkt het alsof medische fouten natuurverschijnselen zijn, ongeacht de genomen maatregelen. Ik zou willen weten wat de gevolgen zijn van al die patiënt-overdrachten bij deeltijdwerk. Daar staat tegenover dat een oververmoeide arts ook fouten maakt. Kortom, stof genoeg om bij geconstateerd leed ruimere verbanden te leggen en Zembla maakte daar gisteren een mooi begin mee.