Moord hoort er in Cambodja bij

Politieke moorden zijn in Cambodja niets bijzonders, zeker niet als er verkiezingen aankomen.

De verkiezingscampagne in Cambodja is begonnen, want de eerste politicus is vermoord. Het gaat om Om Radsady, de belangrijkste adviseur van de koninklijke Funcinpec-coalitiepartij. Hij werd dinsdag gedood en zijn kist trok vandaag door de hoofdstad Phnom Penh.

De moord doet de Cambodjanen weinig tot niets. ,,Dat gebeurt in dit land als je belangrijk wordt in de politiek'', zegt Ouk Khen, die een eetstalletje heeft langs de uitvaartroute, niet ver van de plek van de misdaad. Hij kijkt naar de stoet, die traag om het Onafhankelijkheidsmonument draait.

De hele Funcinpec-top – en daarmee een flink deel van de koninklijke familie – loopt achter de kist aan. Ook Thoam Bun Sron, die nu de belangrijkste politieke adviseur is geworden van partij en partijleider prins Norodom Ranariddh, tevens parlementsvoorzitter. ,,Ik ben doodsbang dat mij dit ook gaat overkomen'', zegt hij met een korte hoofdknik naar de kist. ,,Gelukkig blijft de koning in Cambodja. Dan durven onze tegenstanders misschien niets te doen.''

Koning Norodom Sihanouk zou eigenlijk vandaag naar China reizen voor een zoveelste medische behandeling. Hij besloot te blijven tot de spanning in Cambodja wat minder is, maar dat is waarschijnlijk pas het geval na 27 juli als er parlementsverkiezingen zijn. Die zullen vooral gaan over de positie van de onbetwiste sterke man, Hun Sen. Zijn Cambodjaanse Volkspartij (CPP) vormt een coalitie met Funcinpec, dat zó weinig in die coalitie te zeggen heeft, dat ze bijna als een oppositiepartij functioneert. De partij dreigt dan ook uiteen te vallen tussen voor- en tegenstanders van voortzetting van de coalitie. De koning moet proberen `zijn' partij bij elkaar te houden.

Hoe belangrijker de verkiezingen, hoe meer politici gedurende de campagne worden gedood. Bij de laatste lokale volksraadpleging, een jaar geleden, telden mensenrechtenorganisaties ruim vijftig aanslagen, waarvan vijftien met dodelijke afloop. Zeker de helft van de bevolking heeft illegaal een vuurwapen. Alom verwachten Cambodjanen een veel gewelddadiger aanloop naar de verkiezingen in juli.

,,De moord op Om Radsady – op klaarlichte dag, midden in de stad en met een van onze hoogste functionarissen als doelwit – is overduidelijk bedoeld als boodschap aan ons dat niemand van Funcinpec veilig is – nergens en nooit'', zegt Thoam Bun Sron. ,,Ik ben heel erg bang dat er een herhaling komt van 1997.'' In dat jaar zette Hun Sen na een bloedige staatsgreep zijn co-premier Ranariddh opzij.

Thoam Bun Sron haalt een papier uit zijn binnenzak. ,,Dit is de verklaring die de regering al zes uur na de moord uitgaf'', schampert hij, even vergetend dat zijn partij deel uitmaakt van die regering. ,,Het bewijst alleen maar dat ze er alles mee te maken hebben.''

`De moord op de 51-jarige Om Radsady is het werk van berovers die het op zijn mobiele telefoon hadden voorzien', zegt de verklaring. `We zullen zo snel mogelijk overgaan tot arrestaties.' Een bittere prins Ranariddh reageerde: ,,Om Radsady was als een boeddhistische monnik. Hij had geen vijanden en was niet betrokken bij een sekszaak. Hij was erg arm, dus het enige wat dit kan zijn is een politieke misdaad.''

Ooggetuigen zagen Om Radsady en twee andere Funcinpec-functionarissen een restaurant uitlopen toen een gehelmde man op hen afkwam, zwaaiend met een pistool. Omstanders meenden dat de man twijfelde over zijn doelwit. Hij loste het fatale schot en liep terug naar de straat waar een motor stond te wachten. Maar de man op de motor stuurde de schutter terug om de mobiele telefoon uit Om Radsady's handen te rukken. Daarna reden ze samen langzaam weg.

Geen van de mensen die vandaag achter Om Radsady's kist lopen durven de CPP met name te noemen als de partij die achter de moord zit. Maar het lijkt wel ieders gedachte te zijn. ,,Dit was een waarschuwing'', zegt de aangeslagen prins Norodom Serevuddh, secretaris-generaal van Funcinpec, ,,verder kan ik niets zeggen.''

De waarschuwing betreft ook prinses Vacheara, denken de partijleiders. De halfzuster van de koning is een van hun belangrijkste parlementariërs en verwikkeld in een verbale oorlog met Hun Sen. De premier is een rechtszaak tegen haar begonnen. De volgers van de baar suggereren dat Hun Sen die zaak kracht wil bijzetten door haar vertrouweling, Om Radsady, te vermoorden. ,,Maar iemand van het koninklijk huis doden durven ze niet'', weet Thoam Bun Sron. ,,Althans, nog niet.''