Kiezen tussen Spelen en scholen

De ongeveer 293.000 inwoners van Vancouver van 18 jaar en ouder kunnen morgen hun voorkeur voor of weerzin tegen de mogelijke komst van de Olympische Winterspelen van 2010 uitspreken. ,,Dit is democratie in actie.''

De man die Vancouver als sportstad op de kaart zette, staat in starthouding voor de B.C. Hall, gehouwen uit graniet. Hardloper Percy Williams veranderde in een volksheld toen hij op de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam zowel de 100 meter als de 200 meter won.

Zijn terugkeer in Vancouver werd op grootse wijze gevierd. Kranten uit die tijd maken melding van een `heldenwelkom'. Scholen gingen dicht en langs de route tussen het treinstation waar Williams arriveerde en Stanley Park, waar de twintigjarige atleet werd toegesproken en van het gemeentebestuur een auto kreeg, stonden duizenden stadgenoten.

Het succes van Williams is nog tastbaar in de vorm van de spikes waarop hij tweemaal olympisch goud won en zijn schepje waarmee hij in het Olympisch Stadion in Amsteram kuiltjes groef om bij de start goed af te kunnen zetten. Startblokken waren er in die tijd nog niet. Spikes, schepje, foto's en zijn startnummer (667) zijn te zien in het sportmuseum van B.C. Place, het naar de provincie British Columbia vernoemde stadion dat een hoofdrol krijgt als het Internationaal Olympisch Comité tijdens zijn congres op 2 juli in Praag besluit de Winterspelen van 2010 in Vancouver te houden. In deze hal met 60.000 zitplaatsen zullen in dat geval de openings- en de sluitingsceremonie worden gehouden. Overdekt, voor het eerst in de olympische geschiedenis.

Vorig jaar overleefde Vancouver de voorlaatste ronde in de race om de kandidatuur voor de Winterspelen van 2010, samen met Salzburg (Oostenrijk) en Pyeongchang (Zuid-Korea). Maar de kans bestaat dat Vancouver zichzelf in de voet schiet en wordt uitgeschakeld voor het beslissende IOC-congres. In een volksraadpleging kunnen de Vancouverites zich morgen uitspreken over de kandidatuur van Vancouver. Als een luid `ja' uitblijft – volgens IOC-voorzitter Jacques Rogge is dat aanzienlijk meer dan vijftig procent van de stemmen – dan zijn de Spelen van 2010 voor Vancouver al weer geschiedenis. De voorstanders hebben reden tot optimistisme: mensen die morgen niet kunnen stemmen, hebben eerder deze week al hun stem mogen uitbrengen. Uit exitpolls bleek dat 6.700 mensen hun stem al hebben uitgebracht en dat daarvan 64 procent voor is en twaalf procent tegen; de rest stemde blanco.

In januari reisden burgemeester Larry W. Campbell en Jack Poole als voorzitter van de Vancouver 2010 Bid Corporation met het `bidbook' naar Lausanne, het draaiboek voor de Spelen, om dat aan Rogge te overhandigen. Die had een maand eerder al een brief ontvangen van de burgemeester van Vancouver. Om misverstanden te voorkomen wilde Campbell de achtergrond schetsen van de volksraadpleging, een ongebruikelijke activiteit in een stad die kandidaat is om het grootste sportevenement ter wereld te organiseren.

Toch is het niet voor het eerst dat de bevolking een stem krijgt. In 1972 werd een referendum gehouden in Denver, de stad die twee jaar eerder de Winterspelen van 1976 toegewezen had gekregen. De nee-stemmers waren met 59,4 procent in de meerderheid. Het IOC was furieus en wees de Spelen van '76 toe aan Innsbruck. En vorig najaar trok de Zwitserse stad Bern zich terug als vierde kandidaat voor de Winterspelen van 2010 nadat ook daar de bevolking zich had uitgesproken tegen de olympische kandidatuur.

Het referendum over `2010' in Vancouver was onderdeel van de verkiezingscampagne van de burgemeester. `Op 22 februari zal onze gemeenschap worden gevraagd zijn enthousiaste steun aan het IOC en de wereld kenbaar te maken', schreef Campbell aan Rogge. Het IOC moest vooral niet de indruk krijgen dat de burgemeester tegen de komst van de Winterspelen is. Integendeel. Campbell zei te verwachten dat hij de veertienhoofdige IOC-evaluatiecommissie (met onder anderen IOC-lid prins Willem-Alexander en paralympisch bestuurslid Rita van Driel) die Vancouver begin maart bezoekt het ,,bewijs van onze toewijding'' kan overhandigen in de vorm van een stembuszege die aan duidelijkheid niks te wensen overlaat. ,,Dit is democratie in actie.''

En wat gebeurt er als meer dan de helft van de stemmers de Winterspelen niet wil, luidde in januari de eerste vraag aan de burgemeester tijdens een persconferentie. ,,Dan handhaven we onze kandidatuur gewoon'', zei Campbell, ,,omdat we daar wettelijk niet onderuit kunnen''. Maar het zou de kansen op de komst van de Winterspelen niet vergroten, voegde hij er droogjes aan toe.

Onlangs raadde de burgemeester in wat veel weg had van een wanhoopsactie Salzburg en Pyeongchang aan eveneens de bevolking te raadplegen. Overigens is het gebruikelijk dat het IOC eigen opiniepeilingen doet in kandidaatsteden.

Fanatieke tegenstanders van de Winterspelen, zoals de politieke partij Green Party, grepen het referendum aan om campagne te voeren. Op de dag dat het 2010 comité in een sjiek hotel het bidbook aan de pers presenteerde, begonnen partijleider Adriane Carr van de Green Party in British Columbia en haar man bij de centrale bibliotheek met het uitdelen van (groene) folders waarin wordt opgeroepen `nee' te zeggen tegen ,,zeven jaar van pijn voor 17 dagen van Spelen''. Geldverspilling, luidt het belangrijkste tegenargument, net als in Denver in '72. Carr: ,,Belastingbetalers blijven straks zitten met een schaatshal en een bobsleebaan in plaats van scholen en ziekenhuizen.''

Als een meerderheid voor The sea to Sky Games stemt, zijn de protesten tegen de kandidatuur van Vancouver nog niet voorbij. Er zijn acties aangekondigd tijdens het bezoek van de evaluatiecommissie van het IOC. Zo ligt er een blokkade in het verschiet op de weg die Vancouver verbindt met het wintersportoord Whistler, het gedroomde decor van de olympische skiwedstrijden. De voorstanders organiseren op de eerste dag van het IOC-bezoek, 2 maart, een olympisch feest: voor allerlei activiteiten wordt een deel afgesloten van de belangrijkste winkelstraat van Vancouver, Robson Street.

Morgen moet blijken of de inwoners van Vancouver net zoveel olympische passie hebben als 75 jaar geleden, bij de glorieuze intocht van Percy Williams.