Hard van buiten, zacht van binnen

Heerlijke jaren, maar ze zijn voorbij. Via opties en bonusregelingen konden topmanagers binnenlopen. Zelfs de calvinistische Nederlanders hoefden zich niet te schamen voor hun miljoenen: ging het immers niet goed met het bedrijf en het aandeel? Ook voor de werknemers kon er af en toe een extraatje af.

Die tijden zijn voorbij. Pijnlijk, zeker omdat topmanagers zo graag worden afgerekend op hun resultaten. En die lopen nu natuurlijk terug. Zie het bestuur van Philips dat zijn opties dit jaar grotendeels waardeloos zag aflopen en de bonus tot nul zag verdampen.

Dat zijn de spelregels, zo wordt het gespeeld. Maar het moet natuurlijk wel gezellig blijven.

Bij DSM werden de financiële doelstellingen in 2002 niet gehaald en dat betekent dat de bonus slechts voor 20 procent van het maximum werd uitgekeerd. Qua strategie en veiligheid waren de doelstellingen wel behaald. Maar de commissarissen mogen van de spelregels afwijken en de bonus werd verdubbeld vanwege `bijzondere inspanningen in het kader van de strategische herpositionering'. Met de dubbele beloning voor de strategie kwam bestuursvoorzitter Elverding met een bonus van 108.900 euro toch nog op het niveau van een jaar geleden.

Nog meer goed nieuws voor de DSM-leiding. De maximale bonus gaat dit jaar van 40 naar 50 procent van het salaris. Dit sluit aan bij ,,de `hogere payment at risk'-benadering'': bestuurders worden harder afgerekend op hun prestaties. Het basissalaris (Elverding 544.536 euro in 2002) wordt echter ook met 3,5 procent verhoogd, dus met de `risk' lijkt het mee te vallen. Amerikaanse stoerheid in een warme Nederlandse jas.

Bij de gouden handdruk is het niet anders. Het is een in Amerika bedachte koehandel: het bedrijf kan direct van zijn topman af, het slachtoffer likt met een paar miljoen in de achterzak stilletjes zijn wonden.

Deze week werd bekend dat voormalige topman Aad Veenman van Stork 1,8 miljoen euro had meegekregen bij zijn vertrek in augustus. Het technisch bedrijf heeft – na een mislukte fusie, een kostbare verkoop van zijn ingenieursdivisie en verwijten over falende of ontbrekende strategie – onder zijn verantwoordelijkheid in vier jaar ruim driekwart van zijn beurswaarde verloren.

De topman meedogenloos op straat gesmeten? Nee, Veenman mocht vorig jaar zelf ontslag nemen en maakte direct zijn vertrek naar de Nederlandse Spoorwegen bekend. Commissarissen blij, beleggers (weer een beetje) blij, Veenman blij. Amerikaanse lusten, Hollandse lasten.