VS willen Turkije niet verder tegemoetkomen

Het conflict tussen de Verenigde Staten en Turkije over de voorbereiding voor een invasie van Irak loopt hoog op. De Amerikaanse regering is niet van plan de omvang van een economisch hulppakket voor Turkije te vergroten, om daarmee de Turkse regering over te halen Amerikaanse troepen toegang te geven tot haar bases. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Powell belde gisteren de Turkse premier Abdullah Gül met deze boodschap.

Minister van Defensie Rumsfeld zei dat een oorlog in Irak ook kan worden gevoerd zonder toegang tot Turks grondgebied. Tegelijkertijd verhoogde Turkije de inzet, door een stemming in het parlement over de stationering van Amerikaanse troepen zeker een week uit te stellen.

Schaduwpremier Tayyip Erdogan, leider van de regerende AK-partij, eiste bovendien dat Washington economische hulp en Turkse toegang tot het overwegend Koerdische Noord-Irak schriftelijk garandeert. Ankara wil na het begin van een Amerikaanse aanval op Irak tienduizenden militairen in Noord-Irak legeren om de Koerden daar onder controle houden. In een vraaggesprek met de krant Yeni Savak zei Erdogan vandaag dat het conflict met de VS niet zozeer om geld gaat, maar dat ,,politieke en militaire dimensies veel belangrijker zijn''. De Turkse bevolking is volgens peilingen fel tegen medewerking aan een oorlog.

Het Turkse conflict met de Verenigde Staten ontstond vorige week toen een hoge Turkse delegatie in Washington geen overeenstemming kon bereiken over een financieel steunpakket. Turkije eist naar verluidt 10 miljard dollar in schenkingen en 20 miljard aan langlopende leningen ter compensatie van economische schade door een oorlog. De Turkse economie leed zwaar onder de Golfoorlog van 1991, en volgens Ankara zijn de VS toen hun beloften om Turkije voor die schade te compenseren niet nagekomen. Een nieuwe financiële teleurstelling wil Ankara voorkomen.

Washington zou bereid zijn Turkije zes miljard dollar te schenken plus kredietgaranties voor 20 miljard aan leningen via particuliere banken. ,,Dat is alles wat jullie krijgen'', vertelde Powell premier Gül gisteren in zijn telefoongesprek, aldus een Amerikaanse functionaris. Een woordvoerder van het Witte Huis voegde daaraan toe dat er ,,niet veel tijd meer over'' is. ,,Er komt een moment dat er plannen gemaakt moeten worden, en er besluiten moeten vallen'', aldus de woordvoerder.

Minister Rumsfeld zei gisteren op een persconferentie uiteindelijk Turkse medewerking te verwachten, ,,op de een of andere manier – waarschijnlijk verscheidene manieren''. Inmiddels liggen vijf Amerikaanse vrachtschepen met onder andere tanks te wachten bij Iskenderun, in afwachting van toestemming om hun vracht op Turkse bodem te lossen.

HOOFDARTIKEL: pagina 7

WWW.NRC.NL: dossier Irak