Slot

Langs een Amsterdamse gracht keek een jonge man me vertwijfeld aan, terwijl hij met beide handen wild aan het slot van zijn fiets trok. ,,Fuck-fuck'', zei hij, en hij gaf een trap tegen het achterwiel.

Ik besloot het niet voor het rijwiel op te nemen, want daarvoor zag de eigenaar aangenomen dat hij dat was er te krachtig uit. Maar tot mijn verbazing riep hij me terug met een opvallend zacht uitgesproken: ,,Can you help me?''

Hij zal toch niet denken dat ik handig ben, huiverde ik. Er zijn meer slachtoffers van die misvatting geweest.

,,I can't get my key out'', zei hij, en in een mengelmoesje van Engels en Nederlands begon hij me uit te leggen wat precies zijn probleem was. Alleen al het feit dat hij Nederlands probeerde te spreken, beviel me. De meeste Engelstaligen in Amsterdam doen al geen poging meer in die richting. ,,Jullie spreken allemaal zo goed Engels'', zeggen ze tegen ons, maar ik verdenk hen eerder van gemakzucht dan van oprechte bewondering voor ons Engels.

Het duurde even voor zijn probleem in zijn volle omvang tot mij was doorgedrongen. Ik moest daarvoor, modern gezegd, een soort transatlantische vertaalslag maken naar een heel andere culturele achtergrond, waarin de fiets een onbelangrijke rol speelt.

,,I am a Canadian'', zei hij.

Hij woonde sinds een halfjaar in Nederland en had nu voor het eerst een fiets geleend van een vriendin. Hij had boodschappen gedaan nadat hij de fiets keurig had afgesloten met een kabelslot door het voorwiel én met het vaste slot.

Niets aan de hand, zou je zeggen, deze man wist wat inburgeren was. Toch bleef hij me maar gekweld aankijken.

,,Maar nu weet ik niet hoe ik moet wegkomen'', zei hij.

,,Hoezo?'' vroeg ik, man van de wereld. ,,Even het kabelslot openmaken en je kunt zó wegrijden.''

Hij keek verslagen naar zijn fiets. ,,Hoe moet ik dat dan doen?''

Hij wees op het sleutelringetje met twee sleuteltjes dat in het vaste slot stak. Het ene sleuteltje was voor het kabelslot bestemd, het andere voor het vaste slot. ,,Als ik het vaste slot heb geopend, dan krijg ik die sleuteltjes er niet meer uit. Dus hoe kan ik dan ooit mijn kabelslot open krijgen? Ik word hier echt fuckin' crazy van.''

De kenniskloof begon zich voor mijn ogen af te tekenen. Hij kon maar niet begrijpen dat een sleuteltje in een geopend fietsslot blijft zitten. Zijn geest raakte er volledig door geblokkeerd. Hij maakte de fout om de fiets te vergelijken met een deur waar je de sleutel wél uit kunt halen als je haar geopend hebt.

Ik vertelde hem dat hij er goed aan deed éérst het kabelslot open te maken en daarna het vaste slot. Hij leek zich even af te vragen of ik hem in de maling wilde nemen, maar toen begonnen zijn ogen te glanzen alsof hij de ontdekking van zijn leven deed.

,,For Christ's sake'', zei hij, en hij deed wat ik hem geadviseerd had.

Hij ging op het zadel zitten en duwde zich van de stoep af, terwijl hij nog eens, dankbaar achterom kijkend, zei: ,,I am a Canadian.''

Toen fietste hij, een beetje slingerend, de gracht af als een volmaakt gelukkig mens.