Over de oertaal geen woord

Ooit was er de Hilvarenbeekse arts Johannes Goropius Becanus die in 1569 het idee lanceerde dat het Antwerps de oudste taal ter wereld was. Die gedachte heeft nog maar weinig aanhangers, maar hoe zit het dan wel met de oertaal? Heeft er ooit zoiets bestaan? Wie met deze vraag in zijn achterhoofd morgenavond naar Archives of Babel gaat kijken, zal zeer teleurgesteld worden. En dat is vreemd, want officieel is de oorsprong van taal het hoofdonderwerp van deze verder niet onaardige documentaire over taalkunde, gesponsord door de Verenigde Naties ter gelegenheid van de Internationale Moedertaaldag, 21 februari.

In feite is het om gek van te worden. Want voortdurend wordt de suggestie gewekt dat de documentaire (met overigens prachtige beelden) toch ècht gaat over de vraag wanneer en hoe taal is ontstaan. Maar iedere keer als je verheugd rechtop gaat zitten: `nu komt het!', zwenkt er gauw weer een ander onderwerpje naar voren.

Onderwerpen genoeg, dat wel. Want misschien kunnen taaleigenaardigheden het denken beïnvloeden, tenslotte zijn er talen waarin je enkel- of meervoud in het midden kunt laten! En met behulp van geheimtalen van kinderen en andere analfabeten kun je achterhalen of er een `naïef' besef bestaat van losstaande woorden. Ook interessant is de vraag waarom talen uitsterven, en waarom niet. En zonder grammatica wordt een taal onbegrijpelijk. En het veldwerk van een taalkundige is niet gemakkelijk. De behandeling blijft aan de oppervlakte, de geïnterviewde wetenschappers wisselen elkaar in een razend tempo af – zij kunnen er duidelijk ook niks aan doen.

En over de oorsprong van de taal, dus geen woord. Ja, even wordt vermeldt dat er een oorsprong zou kunnen zijn. Dat is alles. Maar niets over de theorieën dat woorden als water (akwa), vinger (tik) en vagina (put) in alle grote taalfamilies ter wereld hetzelfde lijken te zijn: resten van de oertaal? En eveneens niets over theorieën over de co-evolutie van taal en hersenen – met dus een majeure taaldoorbraak zo'n 500.000 jaar geleden. Vul je zo een uur mee.

Maar wist u wel dat taal en cultuur héél nauw met elkaar verbonden zijn? Deze dooddoener wordt in de docu eindeloos opnieuw benadrukt – om VN-politieke redenen zeker, ga je dan denken.

Archives of Bable, morgen, Discovery, 21.00-22.00u.