`Besluit over oorlog Irak weken later'

De besluitvorming bij de Verenigde Naties over een oorlog tegen Irak loopt vrijwel zeker een forse vertraging van enkele weken op.

De kans op oorlog vóór medio maart is daarmee geslonken, afgaande op Amerikaanse en Britse VN-diplomaten. De Verenigde Staten en Groot-Brittannië willen deze of volgende week een resolutie voor militaire actie tegen Irak in omloop brengen, die niet voor begin maart in stemming komt, zeggen diplomaten. Beide landen willen eerst een schriftelijk verslag van chef-wapeninspecteur Blix afwachten, dat nu voorzien is op 1 maart en rond die datum door de VN-Veiligheidsraad zal worden besproken. De Amerikanen en Britten gaan er vanuit dat Blix dan nog steeds geen volledige medewerking van Irak zal rapporteren, waardoor de internationale steun voor militaire actie zal toenemen.

Volgens diplomaten kan indiening van zo'n nieuwe resolutie ook op zich laten wachten tot ná de volgende rapportage van Blix. Daardoor is nog meer vertraging mogelijk, afhankelijk van onderhandelingen met de drie andere vaste leden in de Veiligheidsraad, Frankrijk, Rusland en China.

Aanvankelijk hield de wereldgemeenschap rekening met een Amerikaanse-Britse aanval op Bagdad in de tweede helft van februari, mede omdat de weersomstandigheden dan het gunstigst zijn. Maar onvoldoende VN-steun voor zo'n actie, na het betrekkelijk milde rapport van Blix vorige week, leidt tot vertraging van oorlogsbesluitvorming in de VN én in Washington en Londen. De Amerikanen en Britten zijn er nu niet zeker van dat zij negen stemmen zónder één veto binnenhalen. Hoewel beide regeringen zeggen dat ze strikt genomen een nieuwe resolutie niet nodig hebben en desnoods ook nu al in actie kunnen komen, blijven ze streven naar een aanvullende VN-resolutie op de huidige, 1441. Vooral voor Groot-Brittannië, Italië en Spanje, die de VS steunen maar ook geconfronteerd zijn met massale anti-oorlogsprotesten, is VN-steun noodzakelijk.

Een andere reden voor vertraging van de Amerikaanse oorlogsplanning is dat Turkije nog niet heeft ingestemd met stationering van VS-troepen op zijn bodem. Maar VN-diplomaten wijzen erop dat het ook nog weken duurt voordat alle Amerikaanse troepen in de Golfregio zijn gearriveerd.

De VS en Groot-Brittannië blijven ernaar streven om de komende weken alsnog voldoende steun te krijgen voor een nieuwe resolutie, die militair geweld mogelijk maakt. Tegelijkertijd krijgt Saddam dan nog een laatste paar weken de tijd om volledig mee te werken met de inspecteurs, aldus VN-diplomaten. Door dit uitstel schuiven de Amerikanen en Britten dicht naar 14 maart, de datum die Frankrijk heeft voorgesteld voor een nieuwe ministeriële zitting van de Veiligheidsraad over Irak.

Bush en Blair telefoneerden gisteren over een nieuwe resolutie, maar dit leidde nog niet tot besluiten. Volgens de Britse VN-ambassadeur Greenstock zal de nieuwe resolutie waarschijnlijk een deadline bevatten voor Saddam om vrijwillig te ontwapenen. Maar ook binnen de Amerikaanse regering zijn daarover nog discussies gaande: de haviken zouden een eigen ultimatum verkiezen. VN-diplomaten gaan er vanuit dat een nieuwe resolutie zal concluderen dat Irak `een verdere wezenlijke schending' van zijn ontwapeningsverplichtingen pleegt en net als `1441' zal dreigen met `ernstige gevolgen', oftewel oorlog. De VS overwegen enkele criteria voor ontwapening te formuleren, al dan niet via Blix, waaraan Saddam op korte termijn moet voldoen, in de hoop meer internationale steun te krijgen als de Iraakse leider dit negeert. Een voorbeeld daarvan is vernietiging door Irak van de Al-Samoud-raketten, zoals Blix wil.