Zitvlees met zwemvliezen

Verstand van financiële zaken, snufje strategisch inzicht maar vooral een paar pondjes extra zitvlees. De profielschets voor een ideale financieel directeur, tegenwoordig beter bekend als cfo (chief financial officer).

Het vereiste zitvlees blijft in de meeste personeelsadvertenties ongenoemd, maar onontbeerlijk is het zeker. Want als de financiële man in deze donkere dagen vertrekt, springen overal de seinen op oranje. Gaat zijn opvolger ook snel weg, dan wordt het rood. Ooit was hij slechts de rekenmachine voor de hoogste baas, nu is hij ook de buddy voor de buitenwereld. Een ankerpunt voor de belegger, de accountant, de banken en de klanten.

Het onverwachte vertrek van een cfo heeft de ondergang van heel wat bedrijven aangekondigd. Achteraf gezien dan.

Bijvoorbeeld bij de succesvolle automatiseerder Baan, waar cfo Jan Westerhoud plotseling vertrok en zijn omvangrijke gazon rond zijn huis als aanleiding noemde. Dat moest nodig gemaaid worden. Dat hij de tweede financiële man in ruim twee jaar was die vertrok had toen al te denken moeten geven. Na het uitbreken van de crisis bij Baan bleek dat er op de financiële mensen een ongezonde druk werd uitgeoefend om de cijfers wat op te vrolijken. Pas toen de externe accountant Ernst & Young er de brui aangaf – de laatste constante factor in zo'n geval – werd het iedereen duidelijk dat het schip water maakte.

Ook bij het supermarktconcern Laurus voelde de cfo zich niet lang op zijn gemak. Binnen één jaar, waarin de beurskoers halveerde, hadden maar liefst drie verschillende bestuurders de supervisie over de boekhouding. Eéntje vertrok er al na drie maanden. Zag hij het faillissement, dat later door partnerCasino nipt werd voorkomen, toen al aankomen? Helaas, zo helder zijn de verklaringen nooit. ,,Een behoorlijke tegenstelling van karakters'' lag aan het uitzwaaien van de Laurus-cfo ten grondslag.

Het meest recente vertrek van een cfo vindt bij Numico plaats. Het voedingsbedrijf, waarover de financiële markten zich zorgen beginnen te maken, versleet sinds 1999 maar liefst vier financiële mannen. Sinds vorige week mag Jean-Marc Huët als financiële man het vertrouwen tussen Numico en de buitenwereld herstellen. Geen gemakkelijke klus, alleen al gezien de omloopsnelheid van zijn voorgangers.

Bij probleembedrijven worden van cfo's steeds vaker wonderen verwacht, verzuchtte het Amerikaanse CFO Magazine onlangs. Advies van het blad: ,,Neem geen baan waarbij wordt geëist dat je over water kan lopen''. Dat lijkt in combinatie met de vraag naar extra gewicht aan zitvlees inderdaad wat veel gevraagd.