Mijn mannelijke hokjesgeest

Soms heb ik, manspersoon zijnde, zo'n vreselijke last van hokjesgeest. Ik bedoel dat ik vrouwen soms interpreteer zoals zij dat niet zouden wensen. Terwijl vrouwen, begreep ik gisteren, mijn beeld van hen het liefst in eigen hand willen houden. Ik moet hun eerst vragen wat ik van hun uitmonstering kort rokje, hobbezak of helemaal naakt – moet vinden en dan pas kan ik tot mijn interpretatie overgaan. Daar praatten bekende Nederlandse vrouwen over in het kunstprogramma R.A.M., geïllustreerd met reportages over mode-ontwerpers, de zanger en zelfverklaarde vrouwenliefhebber Nick Cave. Groenlinks-fractievoorzitster Femke Halsema vatte de gezamenlijke klachten professioneel samen: ,,Vrouwen spelen natuurlijk zelf vaak met hun vrouwelijkheid. Ze willen het in eigen beheer hebben. Wij bepalen wat sexy is en wat mooi en wat niet mooi is en we hebben geen zin om ons afhankelijk te maken van het oordeel van de eerste de beste voorbijganger en af te moeten wachten of het wel past binnen de hokjesgeest.''

Ik had net een aanval van hokjesgeest gehad bij de tot de navel openstaande bloes van de vrouw die naast haar aan tafel zat, de actrice Halina Reijn. Ze gaf er geen uitleg bij en nu weet ik niet wat ik moet denken. Waren de knoopjes van de bloes er onderweg naar de studio vanaf gesprongen of was het als zodanig ontworpen? Halina lijkt me op het eerste gezicht mooi, maar is ze ook als zodanig bedoeld? Mocht haar schoonheid opvallen bij dit diepgaande gesprek over het beeld van de vrouw? Mocht ik dat hoekje van de ontblotende rose kanten bh dat door de half doorzichtige open witte bloes stak wel zien? Of moest ik het negeren in het totaalbeeld dat ik van haar overhield? Duizend vragen en ik voelde mij schuldig over de al te snelle antwoorden die in mij opkwamen.

Halverwege het gesprek kwam de cabaretière Sanne Wallis de Vries, vers uit haar avondvoorstelling, de metalen trap van de betonnen VPRO-studiobunker op klimmen. Ze had een trui en broek aan, die mij niet meteen aan het denken zetten, maar er kwam een affiche van haar in beeld waarin ze naakt op haar rug lag, de rechterhand op haar linkerborst. Weer kreeg ik een hevige aanval van hokjesgeest. Ze kreeg er veel aanmerkingen op, van vrouwen, maar vooral van mannen en dat was niet de bedoeling. Sommigen vonden dat ze haar naaktheid niet had moeten retoucheren. Het had juist naturel gemoeten, als vrijgevochten vrouw. Maar Wallis de Vries wilde met de discussie over vrouwenbeelden spelen. ,,Daarom heb ik het ook gemaakt. Omdat ik zelf mag weten wat ik doe'', zei ze. Het gezelschap om haar heen had de enige juiste reactie. Een hele mooie poster, vond Halina Reijn. De rest van de aanwezigen knikte instemmend.

Maar het probleem met zo'n instemmende reactie is dat je geen discussie krijgt en dat wil Wallis de Vries juist. Dus misschien dat ze toch ontevreden huiswaarts ging. Het gaat erom dat ik het affiche bewonder en dat ik me tegelijkertijd ongemakkelijk voel over de hokjesgeest die daaruit spreekt, want ze lag er naakt bij en er stond zelfs in hoofdletters ,,stuk'' boven. Je moet je door haar de les laten lezen over het onderwerp. Maar moet je dan schuldbewust knikken of haar juist heftig tegenspreken? Dat weet je ook nooit. Te snel capituleren kan averechts werken en walging oproepen. Eigenlijk had Wallis de Vries genoeg van dat ,,vrouwengedoe''. ,,We zijn allemaal mensen. Ik ben wel vrouw en dat vind ik ook wel leuk maar ik probeer juist duidelijk te maken dat het er niet toe doet en dat als het er wel toe doet het alleen maar interessant is'', zei ze. Een duidelijk antwoord. Vrouwelijkheid doet het er niet toe, behalve als zij het interessant vindt. In alle andere gevallen getuigt interesse van hokjesgeest. De opmerking van presentator George van Houts bijvoorbeeld: ,,Ik vind dat het wel een handige zet is. Het is wel een poster waar de mensen op af komen.''

,,Geen idee van'', reageerde Wallis de Vries.

,,Is het nooit bij je opgekomen?'', vroeg Van Houts nogmaals.

,,Het is wel zo dat het mensen bij het theater haalt'', zei Wallis de Vries. ,,Maar het is niet zo dat het een truc was: nu ga ik zo bloot mogelijk.'' Dat je je beeld in eigen beheer houdt wil kennelijk niet zeggen dat je daarmee een effect wil bereiken op anderen.