Herkenbare komedie over relatieperikelen

De vrouw die door haar man is gedumpt, kijkt diens nieuwe minnares recht in het gezicht. ,,Goh'', zegt ze, ,,je bent ouder dan ik dacht.'' Het zinnetje is een voltreffer, want Anne-Wil Blankers geeft het precies de lading die het moet hebben: gericht op de zwakke plek van haar rivale en dus door en door vals, maar met de suggestie van oprechte verbazing. Het is genoeg om een domino-effect op gang te brengen, waarin alles net iets anders verloopt dan in veel andere relatiekomedies.

Vogels, door Haye van der Heyden speciaal geschreven voor Anne-Wil Blankers, lijkt in veel opzichten op de komediereeks Mussen en Zwanen waarvan tot dusver vier afleveringen werden gespeeld. Ook hier is de intrige opgebouwd uit losse, schetsmatige scènes, die steeds door de acteurs zelf worden aangekondigd alsof het sketches zijn. En ook hier zijn de personages typische tobbers van tegenwoordig, die tegelijk de ironie van hun situatie kunnen inzien. Ze kennen de clichés van de huidige relatieperikelen, ze spelen ermee, en toch zitten ze er middenin.

Vaak heeft Van der Heyden aan een paar woorden genoeg om komische herkenning op te roepen. ,,Ik denk dat ik wat tijd voor mezelf nodig heb'', zegt de man in de penopauze tegen zijn vrouw – en wij weten voldoende. Even later zien we diezelfde man gedeprimeerd op een stoel zitten. Dan komt zijn vriendin op, en roept: ,,Gééft toch niks!'' Meer dan drie woorden heeft ze, als in een tekening van Peter van Straaten, niet nodig om duidelijk te maken wat het probleem is. Als die woorden maar juist op het goede moment, en exact met de juiste betekenis worden gezegd. De regie van Christiaan Nortier is dan ook een raderwerk, dat gisteravond alleen in de laatste scènes even haperde. Het zijn tik-tak-teksten die een uitgekiende timing vergen.

Op een toneel met louter designstoelen, zonder gedetailleerd decor, houden de vijf spelers als ware jongleurs de balletjes in de lucht. Anne-Wil Blankers is een meesteres in de stilering van haar gekwetste personage, Jules Hamel maakt met minieme middelen zichtbaar hoe ongemakkelijk de man in het leven staat, Hymke de Vries vlindert virtuoos heen en weer tussen haar uiteenlopende stemmingen, Hans Breetveld houdt de onverwachte wendingen mooi achter de hand en Nienke Römer lijkt moeiteloos het jonge meisje dat ze moet zijn – naïef en geraffineerd tegelijk.

Gouwe handjes, de komedie die Van der Heyden dit seizoen voor John Kraaijkamp schreef, bleef ietwat onbestemd steken in het half-realisme. Vogels laat zien waarin hij op zijn best is.

Voorstelling: Vogels, van Haye van der Heyden, door Joop van den Ende Theaterproducties. Regie: Christiaan Nortier. Gezien: 18/2 in de Stadsschouwburg, Utrecht. Tournee t/m 11/6. Inl: 0900-3005000 of www.musicals.nl

Vrijdag in CS: interview met Anne-Wil Blankers