Huisartsloze patiënt shopt zorg

Na een half jaar stopt per 1 mei de enige praktijk voor een groeiend aantal huisartsloze patiënten in Utrecht. Niemand is voor ze verantwoordelijk.

Nu heeft ze pijn in haar vinger, maar wat als een van Béatrice Mora's vier kinderen koorts heeft, moet ze dan de hele stad doorrijden? Afgelopen december staakte haar huisarts in Kanaaleiland de praktijk. Mora (37) kreeg de medische dossiers thuisgestuurd. Ze moest een nieuwe huisarts zoeken in haar postcodegebied, maar die hadden alle drie geen plek. Buiten haar postcodegebied maakt ze weinig kans en komt de huisarts zeker niet bij haar langs als dat nodig is. Zelfs de medewerkster van de spoedeisende hulp in het ziekenhuis stuurde haar weg, zonder verwijsbrief van de huisarts.

Ze belde de landelijke huisartsenklachtenlijn, maar de telefoniste wist het ook niet. De gemeente reageerde niet op haar brief. Het ministerie van Volksgezondheid belde ze. ,,Die zeiden `Stuur maar een klachtenbrief naar je verzekeraar'.' Via de zorgverzekeraar Agis kwam Mora uiteindelijk terecht bij de praktijk voor mensen zonder huisarts, die wordt gerund door de GG&GD, en die drie middagen in de week geopend is.

Samen met de gemeente richtte Agis eind oktober deze praktijk voor huisartslozen op. Een experiment, dat mogelijk niets meer zal zijn dan dat. De plaatselijke beroepsvereniging moet voor een goede huisartsenzorg zorgen, maar kan de 120 individuele huisartsen niet dwingen extra patiënten op te nemen. De gemeente, die een kwart van de kosten betaalt, is tevreden over het initiatief, maar wil zelf geen zorgaanbieder zijn en staakt daarom per 1 mei de financiering. Agis, dat tot nu toe de rest van de kosten op zich nam, heeft een zorgplicht voor haar verzekerden, maar de praktijk is ook voor klanten van andere verzekeraars. En nu de gemeente steun aan het project staakt, wil Agis er niet alleen voor opdraaien. Officieel is niemand direct verantwoordelijk. Na 1 mei houdt het spreekuur waarschijnlijk op te bestaan, ook al zegt iedereen tevreden te zijn over de `noodoplossing'.

Noni's heten ze, de mensen die wel verzekerd zijn, maar niet onder naam ingeschreven staan bij een huisarts. Soms is er geen praktijk te vinden, soms zijn ze net verhuisd naar een nieuwe stad en wachten ze met inschrijven tot ze ziek worden. Sommigen zijn rustende patiënten: ze hebben een huisarts, maar die zien ze nooit. Als ze een keer ziek worden, blijkt de huisarts er allang niet meer te zijn. Nu het tekort aan artsen oploopt zijn het er steeds meer, zo'n 500.000 huisartslozen schat de beroepsvereniging LHV. In Utrecht zijn het er ongeveer drieduizend de omvang van bijna anderhalve praktijk.

Als een praktijk stopt, staan plots ruim tweeduizend mensen op straat. In sommige steden, zoals in Amsterdam, worden deze patiënten `geadopteerd' door de vereniging van gezondheidscentra.

In Utrecht is de infrastructuur wat fragieler, zegt manager Floriaan van Bemmelen van zorgverzekeraar Agis. De meeste artsen werken niet in huisartsenposten of groepspraktijken. En net als in de rest van het land vergrijzen ook de Utrechtse huisartsen die in hun eentje een praktijk runnen.

Gemiddeld bellen dertig mensen per dag naar de noni-praktijk, ongeveer de helft daarvan komt langs. Omdat een huisarts moeilijk te vinden is, doet de verpleegkundige bijna al het werk in de praktijk. Ze selecteert telefonisch de patienten die langs mogen komen, ze onderzoekt de patiënt, stelt een diagnose, schrijft medicijnen uit.

De meeste mensen die de noni-praktijk van de GG&GD bellen, willen weten waar ze een huisarts kunnen vinden. Vaak kunnen ze worden doorverwezen. Het oude overzicht op basis van postcodedistricten was verouderd, dat hebben ze opgeschoond.

Huisarts Jan Van Zwieten, die een eigen praktijk heeft én in de noni-praktijk werkt, zegt dat hij in zijn eigen praktijk, nooit laat weten wanneer er plaats is. Hij heeft een gesloten bestand, maar patiënten gaan weg en dan neemt hij nieuwe patiënten aan, totdat hij weer vol zit. Hij heeft ook patiënten die niet in zijn buurt wonen. De indeling van patiënten op basis van postcodes ontstond toen er te veel huisartsen waren. Nu wordt het in stand gehouden omdat het voor de arts vrij onmogelijk is tijdens visites de stad door te komen.

Dennis van Doorn (30), algemeen medewerker van de kunstijsbaan, kan niet meer goed lopen. Hij heeft een schaafwond, die ging ontsteken. Al vier jaar, sinds hij van IJsselstein naar Utrecht verhuisde, zeurt zijn moeder dat hij zich eens in moet schrijven. ,,Ja mam, dat komt goed', bromt hij dan. Hij vergat het steeds, vond het ook niet zo belangrijk om een huisarts te hebben. Nu zit hij hier. ,,Eigenlijk net zo dom als een internetabonnement nemen en geen computer. Ik betaal er gewoon premie voor'.

Veel mensen willen het liefst een vaste huisarts, die alles van ze weet, zegt Van Zwieten. ,,Maar steeds vaker vinden patiënten het ook prettig om voor ieder probleem een andere arts te spreken, een vrouw bijvoorbeeld voor specifieke vrouwenproblemen.' Wanneer de patiënt het medisch dossier krijgt thuisgestuurd bestaat het risico dat die gaat `shoppen'.

De consulten van Van Zwieten en van de verpleegkundige duren langer dan een gewoon consult. De arts kent de patiënt niet, moet het dossier doornemen. Soms ontstaat er verwarring. Béatrice Mora nam de vorige keer haar hele dossier bij zich, maar toen vroeg de arts er niet naar. Nu had ze het niet bij zich, maar wel nodig.

Ook voor herhalingsrecepten moeten mensen zelf langs komen, terwijl een eigen huisarts op telefonisch verzoek een recept door kan faxen.

Van Bemmelen van Agis zegt door te zoeken naar een oplossing, ook zonder steun van de gemeente, maar in ieder geval wel mét een andere partij. Dat kan een huisartsenpost zijn, een ziekenhuis, een ondernemer. In een aantal wijken is Agis in gesprek met huisartsen om extra patiënten op te nemen.

Gerectificeerd

Kanaleneiland

Het artikel Huisartsloze patiënt shopt zorg (18 februari, pagina 2) vermeldt een artsenpraktijk in Kanaaleiland. Het betreft de Utrechtse wijk Kanaleneiland.