De dood van Dolly

HET EERSTE GEKLOONDE zoogdier ter wereld heeft het eeuwige leven niet dichterbij gebracht. Het schaap Dolly, dat op 5 juli 1996 in het Roslin Institute voor biotechnologie in Edinburgh geboren werd, is afgelopen week overleden. Het schaap leed aan longontsteking en is afgemaakt. Toen het bestaan van Dolly, gecreëerd uit de gekloonde uiercellen van haar moeder, in het voorjaar van 1997 werd bekendgemaakt, was dat een wereldsensatie. Ruim zes jaar heeft Dolly geleefd en dat is slechts de helft van de natuurlijke leeftijd die schapen kunnen bereiken.

Na autopsie zal vastgesteld moeten worden of de vroegtijdige dood van Dolly te maken heeft met de kloontechniek waarmee het schaap gecreëerd is, of andere oorzaken heeft. Dit is van belang in verband met de wetenschappelijke discussies die gaande zijn over de leeftijd van gekloonde zoogdieren. Wordt de biologische klok bij klonen `op nul teruggezet'? Of behouden gekloonde cellen de biologische leeftijd van de donor en zijn klonen bij wijze van spreken al `oud' bij hun geboorte? Er waren al eerder aanwijzingen dat Dolly leed aan ongebruikelijke ouderdomsverschijnselen, zoals jicht. Dit voedt de vermoedens dat het klonen van zoogdieren grote, en grotendeels onvoorziene, risico's met zich meebrengt.

Sinds Dolly zijn er meer zoogdieren gekloond. Alan Colman, indertijd een van de scheppers van Dolly, verklaarde naar aanleiding van de ziekte en dood van Dolly dat hiermee de dwaasheid wordt aangetoond van pogingen tot het klonen van mensen. ,,In het geval van mensen zou het schandalig zijn om door te gaan, gezien onze kennis over de langetermijneffecten van klonen'', zei Colman, die tegenwoordig werkt in Singapore, een van de belangrijkste centra in de wereld voor biogenetisch onderzoek. Deze week werd bekend dat er opnieuw sprake zou zijn van een gekloonde baby. Nadat met Kerstmis en begin januari de religieuze beweging Raëlians beweerde een baby gekloond te hebben – waarvoor tot nu toe geen enkel bewijs is geleverd – maakte de Italiaanse vruchtbaarheidsarts Antinori bekend dat in januari in China een kloonbaby zou zijn geboren. Volgens Antinori, die zelf ook met kloonexperimenten bezig is, zou binnenkort het wetenschappelijke bewijs – de overeenkomst van het genetische materiaal van de donor en de baby – bekendgemaakt worden.

HET POLITIEKE DEBAT over klonen is hiermee weer op scherp gezet. Vorige maand zei president Bush in zijn `State of the Union' dat het menselijk leven geen voorwerp mag worden van experimenten. Bush wil wetgeving die alle vormen van klonen verbiedt. Dat gaat veel te ver en stuit in de Verenigde Naties terecht op verzet van de Europese landen, die wel voorstanders zijn van een verbod op menselijk klonen. Er zijn andere vormen van klonen die niet leiden totnageslacht, maar die medische behandelingen kunnen opleveren. Onderzoek naar dit therapeutisch klonen, ook van mensen, blijft gewenst – ook na de vroegtijdige dood van Dolly.