De bouwer zou onnodig zielig doen

Ballast Nedam wil graag bouwen, geeft de gemeente Amsterdam daarom 150.000 euro korting en legt daarmee toe op het bouwwerk. Amsterdam weigert echter het voordeel te accepteren.

De een heeft het geld en de opdracht, de ander wil het werk uitvoeren. Ze hebben elkaar nodig, maar de gemeente Amsterdam en bouwbedrijf Ballast Nedam Infra staan bij de rechter lijnrecht tegenover elkaar. De gemeente ,,had maar beter moeten nadenken'', ,,bedenkt halverwege de procedure nieuwe spelregels'' en ,,manipuleert met cijfers'', zo stelt advocaat R. Bleeker, die namens Ballast Nedam een kort geding aanspant om de bouwopdracht alsnog te krijgen. Het geding diende vorige maand.

De afdeling Westpoortbeheer van de gemeente Amsterdam wil in Sloterdijk 51.000 vierkante meter aan wegen, kabels, leidingen en nieuwe bestrating laten aanleggen. Hoewel dat bij een dergelijk klein bouwwerk niet noodzakelijk is, wijst de gemeente de bouwer die de opdracht krijgt aan door middel van een aanbestedingsprocedure. De gemeente omschrijft het werk, stelt regels vast en kijkt daarna wie de ,,economisch meest voordelige aanbieding'' levert. Hoewel de bouwers door onzekerheden over materiaalkeuze, hoeveelheden en prijsfluctuaties vooraf geen definitieve prijs, maar slechts een indicatie kunnen geven, is de geschatte prijs voor de gemeente dus belangrijker dan de kwaliteit.

Augustus 2002 schrijft Wespoortbeheer de procedure uit. Ballast Nedam Infra presenteert haar voorstel half oktober voor een gemeentelijke aanbestedingscommissie. Ballast komt daarbij, met een geschatte aanneemsom van 1,5 miljoen euro, als laagste uit de bus. Ballast blij. Maar Amsterdam niet. Vanaf dat moment lopen de lezingen uiteen. In november schrijft de gemeente een brief aan alle zes de bouwers die een poging hadden gewaagd het project binnen te slepen. De gemeente accepteert de inschrijvingen toch niet. De winnaar, Ballast, heeft namelijk ,,korting'' gegeven en, hoewel toegestaan, was dat niet de bedoeling. De bouwer wil het project zó graag hebben, dat ze van het ontwerpdeel van de fictieve aanneemsom 150.000 euro aftrekt. De bouwer is van zins die kosten voor eigen rekening te nemen. Ballast-advocaat Bleeker: ,,Het enige doel van de bouwers is: eerste worden. Uiteindelijk is tot de commerciële korting besloten. Daarmee verliest de bouwer op een werk, jazeker, maar een deel van de vaste kosten wordt in ieder geval afgedekt.''

De rechter: ,,Daar moet je dan wel goed over nadenken.''

Bleeker: ,,Inderdaad. Als ik dit zie, denk ik: je moet maar durven. Ballast heeft er diep over nagedacht, want ze wilde dit werk ongelooflijk graag hebben. De aannemers zijn erop getraind met slimme kortingen aanbestedingen te winnen.''

De rechter: ,,Het is de vraag of elk middel het doel heiligt.''

Bleeker: ,,Vanzelfsprekend. Je moet je als bouwer aan de regels houden.''

De rechter: ,,Ik bedoel: mag je elke list toepassen om wiskundig de laagste te worden?''

De bouwer vindt van wel, de gemeente – ook gezien de reactie van de zeven ambtenaren die de zitting bijwoonden – van niet. Advocaat B. ter Haar van Westpoortbeheer verwoordt het misnoegen door te stellen dat Ballast zich ,,van de domme'' houdt. De bouwer stelt dat er als gevolg van de bouwfraude-affaire onrust in de markt heerst en dat bouwers zelfs tot 10 procent onder de kostprijs werk aanbieden om de werknemers maar bezig te houden. De gemeente gelooft dit niet zo. Een typisch geval van onnodig zielig doen, volgens Amsterdam.

De reden dat de gemeente in december een nieuwe aanbesteding uitschrijft, heeft daar volgens Ter Haar mee te maken. Amsterdam erkent de korting van Ballast, maar wil hem niet. Ze denkt dat de uiteindelijke prijs toch wel hoger zal worden. Ter Haar: ,,De gemeente moet die korting dubbel en dwars terugbetalen. Amsterdam wil geen korting hebben, ze wil gewoon een reële marktprijs.''

De rechter stelt een week na de zitting dat de korting ,,een oneigenlijke manier van doen'' is: ,,Het is niet reëel en ligt ook niet in de lijn van het gebruikelijke handelsverkeer om op het ontwerp toe te geven.'' Daarom is het volgens de rechter niet onterecht terug te komen op de rekenwijze en is Ballast niet langer de goedkoopste. Ballast besluit later niet in beroep te gaan tegen de uitspraak. Daarvoor ligt de relatie met de gemeente toch net iets te gevoelig.

In Het Geding komen juridische geschillen in het economisch verkeer aan bod. Reacties en tips: hetgeding@nrc.nl