`Veroordeeld tot vriendschap met de VS'

Een oorlog tegen Irak is na de demonstraties van afgelopen weekend controversiëler dan ooit. In een serie interviews met Nederlanders, vandaag Wouter van Oorschot (1952), uitgever te Amsterdam.

,,Ik ben opgegroeid tijdens de Koude Oorlog, in een `Atlantisch' nest: de VS waren de enige militaire waarborg voor het behoud van onze Europese vrijheden. Wij zijn veroordeeld tot fundamentele politieke vriendschap met landen als Australië, Japan, India, Israël en Canada, en met de Verenigde Staten. De VS zijn behalve onze politiek-filosofische bondgenoot ook de laatst overgebleven supermacht in de wereld. We kunnen dus niet om hen heen.

Hoewel ik besef dat zo'n politiek bondgenootschap verplichtingen schept, is mijn wereldbeeld na de aanslag op de Twin Towers wel aan het verschuiven geraakt. Daags daarna kopte de Franse krant Le Monde: `Nous sommes tous des Américains'. Daar ben ik het mee eens. Wij vertegenwoordigen de één miljard rijken die beslag leggen op meer dan de helft van alle aardse goederen, en voor de andere vijf miljard minder dan de helft overlaten. Als zij één reden hebben om kwaad te zijn op ons, is het dat wij in de praktijk niet bereid blijken onze levensstandaard terug te schroeven in hun voordeel.

Daarom beschuldig ik de anti-Amerikanisten onder die één miljard rijken van politiek-intellectuele luiheid. Wie de Amerikanen beschuldigt van alles wat in de wereld niet deugt, beschuldigt in wezen zichzelf, maar wil dat niet weten. Met mensen die de VS als het grootste gevaar voor de wereldvrede beschouwen, wilde ik ook niet in één demonstratie gezien worden. Zelfs al heb ik zulke grote twijfels over de gevolgen van een mogelijke oorlog tegen Irak, dat ik daar vooralsnog tegen ben.

Volgens mij zou de kwestie Irak voor de VS niet gespeeld hebben zonder de aanslagen van 11 september. Dat ze daar verkrampt op reageren, is volstrekt begrijpelijk. Voor hun vrienden zou het vanzelf moeten spreken hen te helpen. We hoeven ze niet slaafs te volgen, maar zolang wijzelf zo verdeeld zijn, kunnen wij het ons niet veroorloven te doen alsof wij het wel zonder hen af kunnen. Natuurlijk hoop ik dat de vertegenwoordigers van ons type beschaving overal in staat zullen blijven om de wereld leefbaar te houden. In het huidige leiderschap van de VS heb ik wat dit betreft weinig vertrouwen. Maar wie wijst mij de Europese of andere, niet-Amerikaanse staatsman aan die het beter doet?''