NAVO bereikt oplossing in conflict steun Turkije

De NAVO heeft gisteren buiten Frankrijk om de crisis over de NAVO-planning voor hulp aan Turkije bij een oorlog met Irak opgelost. De NAVO bereikte na zware onderhandelingen een akkoord met twee dwarsliggers, Duitsland en België, in haar defensie planning comité.

De derde dwarsligger, Frankrijk, heeft hierin geen zetel, omdat Parijs sinds 1966 geen deel uitmaakt van de geïntegreerde militaire NAVO-structuur. ,,De solidariteit van de alliantie heeft gezegevierd'', zei NAVO-chef Robertson na afloop. ,,We zijn collectief in staat geweest om de impasse te overwinnen.''

De oplossing van de NAVO-crisis kwam aan de vooravond van de spoedtop van de Europese Unie vandaag in Brussel, die langs dezelfde lijnen verdeeld is over Irak. Frankrijk, Duitsland en België blokkeerden binnen de NAVO een maand lang een besluit tot planning van hulp aan Turkije omdat het in hun ogen te vroeg kwam en pogingen van de VN om een oorlog te vermijden doorkruiste.

Robertson hevelde de kwestie daarop gisteren over van de Noordatlantische Raad, het besluitvormingsorgaan van de negentien NAVO-ambassadeurs, naar het defensie planning comité, om formeel de Franse oppositie te omzeilen. Robertson besloot tot deze tactische zet in overleg met vooral de Amerikaanse NAVO-ambassadeur Burns en na aanwijzingen dat Duitsland en België bereid waren tot een compromis. Volgens hoge NAVO-diplomaten gaf Frankrijk `gedoogsteun' voor deze zet van Robertson. De NAVO gebruikte dit comité ook bij de Golfoorlog van 1991 om Franse oppositie tegen NAVO-hulp aan Turkije te ontwijken.

De militaire NAVO-planners kunnen nu vandaag beginnen met het voorbereiden van maatregelen om Turkije te beschermen tegen een eventuele wraakactie van Irak tijdens een oorlog. De achttien NAVO-lidstaten besloten gisteren militair advies in te winnen voor het sturen van AWACS-radarvliegtuigen, Patriot-raketverdedigingssystemen en speciale eenheden tegen aanvallen met massavernietigingswapens.

Het besluit werd gisteravond, na een dag lang onderhandelen, volgens diplomaten met grote opluchting ontvangen binnen de NAVO. De Amerikaanse ambassadeur Burns sprak van een ,,zeer grote stap vooruit'' voor de alliantie en was ,,zeer verheugd''. [Vervolg NAVO: pagina 5]

NAVO

Parijs 'berust in' besluit NAVO

[Vervolg van pagina 1] ,,We hebben een duidelijk NAVO-besluit om steun voor Turkije te plannen'', zei Burns na afloop. ,,En binnen enkele dagen hebben we een duidelijke verplichting van alle achttien bondgenoten dat we AWACS en Patriot-systemen voor Turkije zullen inzetten'', zei Burns.

Voor die stationering is opnieuw een NAVO-besluit nodig. Volgens diplomaten zal dat geen probleem meer opleveren. België heeft, zeggen NAVO-diplomaten, beloofd ,,loyaal'' de besluiten uit te voeren. Frankrijk gedoogde volgens NAVO-diplomaten de besluitvorming in het defensie planning comité, waarin Parijs geen zitting heeft. Frankrijk kan nu altijd zeggen dat Parijs zich niet politiek gecommitteerd heeft aan het NAVO-besluit, aldus een hoge diplomaat. ,,De Fransen zullen daarom nog blij zijn ook. Zij berusten in deze route'', zegt een NAVO-diplomaat.

Duitsland ging gisteren het eerst overstag. België bleef tot het laatst toe dwarsliggen, onder meer met het verzoek om een koppeling tussen een eventuele NAVO-stationering en ontwikkelingen bij de VN. Maar die koppeling kwam er niet. Na het schrappen van een passage, die de NAVO volgens diplomaten ,,afhankelijk'' had gemaakt van de VN-besluitvorming over Irak, werden de NAVO-ambassadeurs het eens over vrijblijvender formuleringen als: ,,We blijven inspanningen binnen de Verenigde Naties steunen om een vreedzame oplossing te vinden voor de crisis.''

België kan tevreden zijn met de toezegging dat het besluit van gisteren alleen van toepassing is op bescherming van Turkije, en niet voor andere NAVO-operaties tijdens een oorlog met Irak. Maar verder ging de NAVO niet. De NAVO zegde toe ,,de discussie in de VN-Veiligheidsraad en de implementatie van VN-resolutie 1441 nauwgezet te volgen''. ,,Maar dat zegt niks. Wij volgen alles nauwgezet'', zegt een NAVO-diplomaat.

In de NAVO-vergadering kregen de Belgen gisteren volgens diplomaten ,,harde woorden'' te horen, van onder meer de VS, Groot-Brittannië en Nederland. België is niet het enige land met gevoelige coalitieverhoudingen, en België heeft geen monopolie op vredesdemonstraties, kreeg de Belgische NAVO-ambassadeur Struye de Swielande te horen. Hij liet zich bijstaan door een adviseur van premier Verhofstadt en een medewerker van minister van Buitenlandse Zaken Michel, wat niet gebruikelijk is bij de NAVO.

Meteen na de NAVO-vergadering gaven Frankrijk, Duitsland en België een gezamenlijke verklaring uit. Daarin zeggen zij dat Irak moet ontwapenen, maar dat oorlog het allerlaatste middel moet zijn en dat nog ,,niet alle opties' van `1441' volledig zijn gebruikt. Tijdens het NAVO-beraad gisteren verscheepte Nederland op grond van een eigen ,,bilaterale regeling'' met Ankara drie van zijn vier Patriot-raketverdedigingssystemen naar Turkije.