Haydn

In Haydns overweldigende oeuvre van alleen al 104 symfonieën en zeventig strijkkwartetten, nemen de veertien missen kwantitatief een bescheiden plaats in. Inhoudelijk bieden Haydns missen echter talrijke hoogtepunten en een goede blik op zijn compositorische ontwikkeling van de vroege Missa brevis (1749) en Missa Cellensis in honorem (1766) tot de duidelijk in een ander tijdvak wortelende, instrumentaal buitengewoon geraffineerde Schöpfungs- en Harmoniemis uit 1801/2.

Voor Philips realiseerde dirigent John Eliot Gardiner met zijn Monteverdi Koor en English Baroque Soloists een set van drie dubbel-cd's met Haydns zes laatste missen, ontstaan in Wenen tussen 1796 tot 1802. In deze periode was het componeren van missen Haydns voornaamste verplichting, maar na veertien misloze jaren was het Haydn onmogelijk voort te componeren in het vertrouwde stramien. De late missen zijn daardoor unieke meesterwerken onderling sterk verschillend van karakter maar stuk voor stuk uitgebalanceerd gestructureerd, geraffineerd georkestreerd en rijk aan beweeglijke koren.

Gardiners eerste dubbel-cd is gewijd aan de twee allerlaatste missen, die tevens Haydns allerlaatste grote werken zijn. Wat hier meteen in het oor springt, is de sfeer van levenslust, vertrouwen en een optimistisch gekleurd religieus besef. Daaraan doen Gardiner, het Monteverdi-koor, de English Baroque Solists en uitstekende solisten alle recht in heldere, verzorgde en sprankelende opnamen. Gardiner stelt hier een nieuwe maat: er bestaan geen andere cd-opnamen van dit repertoire die als geheel een zò hoog vocaal en instrumentaal niveau waarborgen.

Het Monteverdi-koor presenteert zich als een uitstekend ensemble in flitsende, veeleisende koren als het Benedictus (Harmoniemis) of In gloria dei patris (Schöpfungsmis) én in de brede, gewijde delen als het Sanctus uit de Nelsonmis. Onder de uitstekende en talrijke solisten maken met name Christoph Prégardien, Ruth Ziesak en Donna Brown indruk bijvoorbeeld in een bijzonder fraai, klaterend helder Gloria in de Nelsonmis.

Het laatste deel van de Gardiner-set met daarop de Heiligmis en de Paukenmis verschijnt later dit voorjaar.

Joseph Haydn: Nelsonmis, Theresiënmis, Schöpfungsmis en Harmoniemis door het Monteverdi Choir/English Baroque Soloists o.l.v. John Eliot Gardiner. (Philips 470297-2 en 470286-2)