Grigory Sokolov is grootmeester onder pianisten

In de Serie Meesterpianisten van Marco Riaskoff treden uitsluitend meesterlijke pianisten op. Maar er is maar één grootmeester, en dat is Grigory Sokolov. Zijn laatste recital in november 2000 riep superlatieven op. Gisteravond overtrof Sokolov zo mogelijk nog zichzelf, in een programma met werken van Bach, Bach/Brahms en Beethoven.

Urenlang was de Russische maestro bezig geweest met het uitproberen en kiezen van de juiste vleugel uit het bestand van het Concertgebouw, en dat typeert de integere aard van zijn muzikale bezetenheid. Op zaterdag tot drie uur 's nachts en op zondagochtend van negen tot elf uur blééf Sokolov aarzelen tussen de twee mooiste Steinway's, maar ten slotte koos hij voor `de 580'.

Daarop opende Sokolov zijn solorecital met een adembenemende vertolking van de Sonate in a, BWV 965 van J.S. Bach. Dit werk is in feite een klavierbewerking van een partita voor twee violen en viola da gamba uit de Hortus musicus van de destijds beroemde organist en componist Adam Reinken, voor wie Bach een grote bewondering had.

Maar in de schitterende uitvoering die Sokolov in de half verduisterde zaal van dit werk gaf, herrees Bach uit de as van Reinken in al zijn majestueuze glorie. Als de meanders van een rivier voegden de stemmen en tegenstemmen zich naar de hoofdstroom, waarin de guirlandes, trillers en andere decoraties zich weerstandloos oplosten, zodat er een ogenschijnlijk `tijdloze' ruimtewerking ontstond.

,,De Chaconne is volgens mij een van de prachtigste en onbegrijpelijkste stukken muziek die er bestaan'', schreef Johannes Brahms aan Clara Schumann over het slotdeel uit Bachs Tweede partita in d, voor viool. Brahms bewerkte dit hoogtepunt uit het oeuvre van Bach, en bovendien het mooiste werk dat ooit voor viool geschreven werd, voor piano voor de linkerhand alléén.

,,Dezelfde moeilijkheden, de aard van de techniek, de gebroken akoorden, alles spant samen om me een violist te laten voelen'', aldus Brahms, die alleen zo recht meende te doen aan het origineel. Volgens een oud Russisch spreekwoord kun je beter tien vogels in de lucht laten vliegen dan één vogel in je hand vasthouden. Maar de notenbezieler Sokolov hield in naam van Bach moeiteloos honderden vogels in de hand, die vrij rondvlogen alsof zijn hand de kosmos was.

Er volgden twee prille pianosonates van Beethoven (de nrs 1 en 2 uit Opus 14) waarmee Sokolov op intieme wijze de liefde bedreef. Klonk de vleugel hier teer als lentegroen, in Beethovens rijpere Sonate nr 15 `Pastorale' trok Sokolov binnen een volmaakt uitgebalanceerde vorm alle pianistische registers open, waardoor de extase die Beethoven onderging tijdens zijn wandelingen door de natuur in oogverblindende kleurenpracht werd verklankt. Sokolov is een muzikale herschepper in de ware zin van het woord: onnavolgbaar, onaantastbaar en subliem.

Concert: Grigory Sokolov (piano). Werken van Bach, Bach/Brahms, Beethoven. Gehoord: 16/2 Concertgebouw Amsterdam. Radio 4: 17/3 13.30 uur.