Geen akkoord op bijeenkomst van de WTO in Tokio

De informele bijeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in Tokio afgelopen weekeinde is op een teleurstelling uitgelopen. De aanwezige ministers konden geen overeenstemming bereiken over de belangrijkste onderwerpen: het afbouwen van landbouwsubsidies en een betere toegankelijkheid van medicijnen voor ontwikkelingslanden.

De bijeenkomst was een vervolg op de WTO-onderhandelingsronde in Doha, in november 2001, waar een nieuw akkoord is ondertekend om de wereldhandel te liberaliseren. Het akkoord stelt onder meer dat patenrechten op medicijnen mogen worden doorbroken als de volksgezondheid van een ontwikkelingsland in gevaar is. Maar de uitvoering van die afspraak verloopt tot nog toe erg moeizaam, met name omdat de VS, onder druk van zijn machtige farmaceutische industrie, de plannen intussen toch ,,te flexibel'' heeft genoemd. Ook zit er weinig schot in de voorgestelde aanpak van handelsverstorende landbouwsubsidies. In Tokio waren 22 van de 145 WTO-lidstaten vertegenwoordigd.

Met name het vorige week gepresenteerde rapport van Stuart Harbinson, voorzitter van de WTO-landbouwcommissie, stuitte op veel kritiek. In dat rapport stelt Harbinson voor om exportsubsidies op agrarische producten in een periode van negen jaar af te bouwen. Daarnaast suggereert hij om de hoogste importtarieven met 60 procent te verminderen.

Franz Fischler, de landbouwcommissaris van de EU, noemde het plan ,,zeer onevenwichtig''. Ook Japan reageerde ontstemd, met name op de verlaging van importtarieven – het land heft een importarief van bijna 500 procent op rijst. Grote landbouwexporteurs als de Verenigde Staten, Nieuw Zeeland en Australië vonden de verlaging van de importtarieven juist niet ver genoeg gaan. ,,Er worden hier diepgaande verschillen gerepresenteerd'', zei Robert Zoellick, speciaal handelsgezant van de VS.

De lidstaten waren iets positiever over de discussie omtrent patengeneesmiddelen. Met name de VS vrezen misbruik van de mogelijkheden die ontwikkelingslanden volgens het Doha-akkoord wordt geboden. Ze zouden goedkope kopieën van patentgeneesmiddelen mogen importeren voor ziektes zoals aids, malaria en tuberculose. Maar het gevaar dreigt dat ze die medicijnen vervolgens duur verkopen aan ontwikkelde landen. Brazilië heeft zaterdag voorgesteld dat de Wereldgezondheidsorganisatie als controlerend orgaan gaat optreden.

De WTO-lidstaten moeten eind maart een definitief document presenteren. In september is er een officiële ministersbijeenkomst in Cancún, Mexico, waar het Doka-akkoord verder besproken wordt.