Geef meer ruimte aan filantropie

We leven in een tijd van economische teruggang en krimpende overheidsbudgetten op terreinen als zorg en onderwijs. Toch willen we allen dat ons voorzieningenniveau ten minste op peil blijft of zelfs beter wordt. De vraag is echter of hier een taak voor uitsluitend de overheid ligt en of het particulier initiatief niet moet worden aangemoedigd om maatschappelijke taken over te nemen die de overheid noodgedwongen laat liggen.

Als financieringsbron voor het instandhouden van ons voorzieningenniveau kan de filantropische sector een niet te onderschatten rol spelen. In de Verenigde Staten gebeurt dat al veel langer. De bijdrage van particuliere en bedrijfsfondsen aan maatschappelijke doelen is in de VS van wezenlijk belang voor een acceptabel welzijnsniveau voor alle Amerikanen, zeker als je aan de onderkant van de samenleving zit. Het doneren aan publieke doelen door bedrijven is in de Amerikaanse maatschappij ook veel meer ingeburgerd dan in Nederland.

Wel is de laatste tijd in het bedrijfsleven een verschuiving zichtbaar van commerciële sponsoring naar charitatieve ondersteuning. TPG is daar een voorbeeld van. Deze onderneming wil haar logistieke kennis inzetten voor voedseltransporten in derdewereldlanden. Of bijvoorbeeld ING Groep, die zich heeft verbonden aan Natuurmonumenten. Het gebeurt echter nog slechts mondjesmaat.

In de VS is drie jaar geleden een organisatie door topondernemers opgericht die het `geefgedrag' van Amerikaanse ondernemingen wil bevorderen: Committee to Encourage Corporate Philanthropy (CECP). Deze organisatie zou in het veranderende tijdsbeeld als voorbeeld kunnen dienen voor veel Nederlandse bestuurders die invulling willen geven aan hun maatschappelijke verantwoordelijkheid en bedrijfsfilantropie onderdeel van het ondernemingsbeleid willen maken. De CECP is niet alleen opgericht om invulling te geven aan begrippen als `goed burgerschap' en `maatschappelijke verantwoordelijkheid', maar ook om de cohesie in de maatschappij te bevorderen, belangrijk voor een goed ondernemingsklimaat. Door het geefgedrag aan maatschappelijke doelen door ondernemingen te bevorderen hoopt de CECP het image van bedrijven die maatschappelijk betrokken en verantwoord handelen, te versterken.

De Nederlandse situatie is niet direct vergelijkbaar met die in de Verenigde Staten. Toch komen veel ideeën vroeg of laat de Atlantische Oceaan overwaaien. In de VS wordt het maatschappelijk geven aangemoedigd door allerlei gunstige fiscale voorzieningen in ruil voor een stringent overheidstoezicht op de bestedingen.

Een dergelijke benadering van de filantropische sector zou ook in Nederland niet misstaan bij het oplossen van knellende maatschappelijke vraagstukken op het terrein van de zorg, onderwijs en veiligheid. Het is ook de verwachting dat de komende jaren door erfenissen en bedrijfsverkopen heel veel geld gaat vrijkomen voor filantropie. Op deze wijze komt vanuit de particuliere sector een nieuwe geldstroom beschikbaar voor het algemeen welzijn. De geschiedenis leert dat particulier initiatief nog steeds de basis is van welvaart en welzijn.

Eduard A. Nieuwenhuijzen Kruseman studeert Philanthropic Studies aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

    • Eduard A. Nieuwenhuijzen Kruseman