`Zieke Belgen mogen niet de dupe worden'

België vreest dat de eigen burgers de dupe worden van de groeiende stroom buitenlandse patiënten. Minister Vandenbroucke over de risico's van zorgtoerisme.

,,De stroom buitenlandse patiënten, ook uit Nederland, hoeft niet te worden ingedamd'', zegt de Belgische minister Frank Vandenbroucke (Sociale Zaken). ,,Maar we moeten wel dringend afspraken maken over de prijzen die buitenlanders voor medische zorg in België betalen en over de aard van dat vrije verkeer van patiënten.'' Anders, vreest hij, liggen er straks buitenlandse patiënten in Belgische ziekenhuisbedden, terwijl de Belgen zelf op de wachtlijst staan.

Vandenbroucke, een Vlaamse socialist, is als minister verantwoordelijk voor de financiering van de volksgezondheid. Hij is een drijvende kracht achter de discussie over het grensoverschrijdend verkeer van patiënten in Europa. Volgens hem moet er een Europees kader komen dat de nationale zorgsystemen die per land verschillen verzoent met de groeiende mobiliteit van patiënten. ,,Doen we dat niet, dan exporteren we de problemen naar elkaar.''

Vandenbroucke sloot vorige week een `raamovereenkomst' met zijn Britse collega John Hutton van Volksgezondheid. Groot-Brittannië heeft een zorgsysteem dat kampt met grote tekorten en lange wachtenlijsten. Steeds meer Britse patiënten worden nu in België behandeld, want daar kun je snel een afspraak maken met een specialist en er staan bedden leeg. Maar Britse patiënten, zegt Vandenbroucke, moeten net zoveel betalen als Belgen en de zorg in België mag niet gaan rekenen op buitenlandse patiënten. ,,Anders worden we op termijn afhankelijk van het zorgtoerisme om onze zorg betaalbaar te houden.'' Overigens is de omvang van de grensoverschrijdende zorg nog gering. ,,Uit overzichten over 2001 weten we dat maar 1,8 procent van alle ziekenhuisopnames voor rekening van patiënten uit andere lidstaten komen, en dat dat 0,5 procent van onze verpleegdagen bedraagt.''

U wilt ook afspraken maken met de volgende Nederlandse minister van Volksgezondheid. Waarom komt u daar nu mee, terwijl Nederlandse patiënten al jaren uitwijken naar Belgische ziekenhuizen?

,,Omdat het buitenlandse patiëntenverkeer, ook uit Nederland, in een stroomversnelling raakt. Grensoverschrijdend patiëntenverkeer biedt de zorg interessante perspectieven. Er komt volgens mij een dag dat we in Europa gaan beslissen dat het beter is om bepaalde, zeer gespecialiseerde en dure medische technologieën niet in elke lidstaat toe te passen, maar in enkele centra te concentreren. Een klein land als Luxemburg is niet in staat de eigen burgers de nieuwste medische technologieën te blijven bieden. Dat geldt ook voor Nederland en België.''

Hoe stelt u zich dat Europese kader voor?

,,Als er schaarste aan zorg bestaat in één land, kan een andere lidstaat met overcapaciteit tijdelijk bijspringen. Maar we moeten voorkomen dat de regering in Londen ongelimiteerd zorg in België gaat inkopen. Artsen in België kunnen zich vrij vestigen, en die houden zich niet allemaal aan centrale prijsafspraken. Als de Britten meer betalen, raakt onze zorg uit balans. Dan gaan specialisten en ziekenhuizen zich richten op buitenlanders. Daar worden zieke Belgen de dupe van. En dan ontstaat de paradox dat een Brits staatsgezondheidssysteem de eigen problemen oplost door in het zorgsysteem van een andere lidstaat privatisering te bewerkstelligen.''

Maar op grond van een in 1971 ingestelde EU-verordening is het toch al mogelijk om in elk land medische zorg te krijgen?

,,Dat klopt. Die verordening, die we nu hervormen en vereenvoudigen, regelt dat werknemers zich in het buitenland kunnen laten behandelen. We willen dat die verordening ook voor het vrije patiëntenverkeer gaat gelden. Maar het probleem is dat een wijziging van die EU-regeling unanimiteit vraagt: alle lidstaten moeten het ermee eens zijn. Ik wil graag overstappen naar stemmen met een gekwalificeerde meerderheid, zodat we snel en adequaat op nieuwe ontwikkelingen in Europa kunnen reageren.''

Die EU-verordening geldt alleen voor ziekenfondspatiënten, maar niet voor particulier verzekerden.

,,Juist omdat Nederland een verschil kent tussen ziekenfonds en particuliere verzekeringen moeten we bilaterale afspraken maken met een land als Nederland. Zorgverzekeraars kunnen er namelijk belang bij hebben om voor meer vermogende patiënten hogere tarieven te betalen in België, zodat zij met voorrang behandeld worden. Er gaan geruchten dat dit nú al gebeurt, maar volgens mijn informatie is dat niet het geval.

,,En er is nóg een dwingend dilemma. De zorg is geen pure staatsaangelegenheid, maar ook niet helemaal een zaak die aan de vrije markt kan worden overgelaten. Voor dat grijze gebied bestaan nog geen Europese regels. Het Europese Hof van Justitie is in verscheidene zaken op dit vacuüm gestuit. Om de zorgsystemen in de lidstaten niet te verstoren, stelt het hof zich genuanceerd op. Patiënten mogen zich laten behandelen in het buitenland, maar alleen als dat in hun eigen land niet tijdig kan, als er een harde medische indicatie is en als het gaat om een behandeling die `gebruikelijk' is.''