Tunesische man verdrinkt uit verveling

De Arabisch ogende man ligt op zijn rug op het strand. Zijn benen worden omhooggehouden door een oudere man in een wit hemd. Een blonde vrouw met korte spijkerbroek probeert hem te reanimeren. Vergeefs, de man is al dood.

De man op het strand van het Siciliaanse dorpje Scoglitti is een van de veertien Tunesiërs die op 22 september 2002 de overtocht over de Middellandse Zee niet overleefden. Op 300 meter van de kust werden ze overboord gezet, net naast een zandbank. Zo'n zestig andere opvarenden wisten levend de onderkant van Europa te bereiken. Een deel van hen werd meteen weer teruggestuurd naar Tunesië, de gelukkigsten begonnen aan een schaduwbestaan als illegale werknemer in de kassen bij Scoglitti.

De foto, twee dagen na de overtocht geplaatst in de Volkskrant, intrigeerde VPRO-programmamaker Roel van Broekhoven. Hij wilde weten wie de verdronken man was, hoe hij leefde in Tunesië, waarom hij ondanks de risico's naar Italië wilde. De zoektocht leidde tot twee afleveringen van de VPRO-rubriek Tegenlicht, die de komende twee zondagavonden worden vertoond.

Van Broekhoven koos voor een sobere benadering, met veel tijd voor het kale Tunesische landschap en mensen die tegen de muur van hun huis hangen. Hij pretendeert niet meer dan hij kan waarmaken, suggereert niet dat dit individuele verhaal representatief is voor de migratie van zuid naar noord. De maker stuurt nadrukkelijk met zijn commentaar (,,We gaan te snel. Terug naar Italië'') en met verwarring over de identiteit van de man. Het eerste deel eindigt met een heuse cliffhanger: de man op het strand is niet Ezzedine. Het is Faouzi!

Deel twee is spannender, omdat het een beeld geeft van hoe jonge mannen leven op het Tunesische platteland. De landerigheid tussen de olijfbomen werkt beklemmend. Slechts één doel houdt de mannen op de been: de overtocht naar Italië, het land van RAI Uno. Wie daar werkt kan thuis een huis laten bouwen. De verdronken vrienden en de 1.200 euro die ze aan de smokkelaars moeten betalen zijn geen belemmering. Armoede en verveling drijven de mannen richting zee. Voor de man op het strand gaf dat laatste de doorslag, zo blijkt aan het einde van de zoektocht.

TV vooraf Zondag

Tegenlicht: De foto, VPRO, Ned.3, 21.05-22.00u, tweede deel op zondag 23 februari.