NIEUWE RADAR GEEFT PILOTEN EEN BETERE BLIK OP HET WEER

Verkeersvliegtuigen worden al tientallen jaren uitgerust met radar om de vliegers een beeld te geven van het weer voor hun toestel. Dat beeld was altijd vrij grof. Tot de komst van de MultiScan van Rockwell Collins eind vorig jaar. Dit apparaat laat veel meer details zien en kijkt verder vooruit. Daarmee draagt het bij aan de veiligheid. (Flight International, 21 januari 2003)

Dit is mogelijk doordat het radarbeeld niet direct op het scherm in de cockpit wordt geprojecteerd. De ruwe data worden opgeslagen en door software bewerkt. Daardoor kunnen radarreflecties van het aardoppervlak worden uitgefilterd. Alleen het relevante weerbeeld krijgen de vliegers te zien.

Een andere innovatie is dat de radarantenne niet onder één maar onder twee hoeken kijkt. Als de antenne van rechts naar links scant, kijkt hij onder een grotere hoek dan wanneer hij van links naar rechts scant. Onder de grote hoek vangt de antenne reflecties op van wolken en neerslag op korte en lange afstand. Onder de kleine hoek ziet de antenne wat zich daartussen bevindt. In combinatie met de softwarematige beeldbewerking levert dat een bereik op van 20 tot 600 kilometer. Bij oudere weerradars ligt dit op 50 tot 220 kilometer.

Ook als de radar een nabije bui niet meer ziet hangen, zorgt de software dat de positie ervan ten opzichte van het vliegtuig nog wel wordt getoond. De vliegers weten dus altijd of ze de bui al voorbij zijn. Bovendien is de radar gekoppeld aan de automatische piloot. Deze kan voorkomen dat het vliegtuig een bui binnenvliegt.

De Multiscan wordt nog verder ontwikkeld. Versie 2 zal in staat zijn om ook verticaal te scannen. Daarmee is het mogelijk om de ontwikkeling van buien te volgen en de hoogte van de wolken te meten. Daaruit kan afgeleid worden hoe groot het risico op turbulentie in en bij de wolken is. Verder doen de NASA en Rockwell Collins onderzoek naar de mogelijkheid om turbulentie op te sporen in vochtige lucht waarin geen wolken aanwezig zijn. Vooralsnog lijkt dit veelbelovend.

Toch kan weerradar nooit alle turbulentie detecteren. Radarsignalen reflecteren immers aan watermoleculen. Daardoor is het niet mogelijk om de zogenaamde clear air turbulence op te sporen. Deze term slaat op turbulentie in droge lucht. Clear air turbulence kan zeer hevig zijn en veroorzaakt soms grote schade aan vliegtuigen en inzittenden.

De MultiScan zal vanaf medio dit jaar standaard in alle nieuwe Boeings worden ingebouwd. Airbus zal zijn toestellen er vanaf het eind van het jaar mee uitrusten. Versie 2 komt eind 2004 beschikbaar.

De ontwikkeling van de MultiScan maakt deel uit van een programma van de NASA om de invloed van het weer op de vliegveiligheid terug te dringen. Dit is hard nodig, want het weer speelt een rol bij een derde van de ongevallen in de luchtvaart. Van de ernstige verwondingen in de burgerluchtvaart is bovendien een derde het gevolg van zware turbulentie.

    • Jan van den Berg