Na de Himalaya: stiekem door de Betuwelijn-tunnel

Waarom naar Tibet of Thailand reizen, als het avontuur vlakbij te vinden is? Stadsavonturiers beklimmen en onderzoeken bij voorkeur moeilijk toegankelijke bruggen, tunnels en fabrieksterreinen. Michiel van Nieuwstadt ging een nacht met hen op pad.

Diep in het Rotterdamse havengebied houdt een handvol jonge mannen en een vrouw zich gedekt achter het talud van een spoorlijn. De koplampen van een passerende auto scheren over hun hoofden. Ze houden de adem in. De auto rijdt voorbij en de kleine patrouille gaat verder: gehaast lopend, af en toe rennend en wegduikend in de schaduwen van het kunstlicht.

Het is drie uur 's nachts. Premier Balkenende heeft enkele uren tevoren gepleit voor militaire steun bij de beveiliging van bruggen, tunnels en haventerreinen in verband met dreigende aanslagen rondom de oorlog in Irak. Juist deze objecten zijn het doelwit van deze expeditie. Maar de uitspraken van Balkenende zorgen slechts voor een lichte verhoging van de adrenalinespiegel van de betrokkenen. Dit zijn geen terroristen, maar stadsavonturiers: urban adventure heet hun hobby in het Amerikaanse jargon waaraan beoefenaars van nieuwe en buitenissige buitensporten veelal de voorkeur geven.

Doel is het bezichtigen en zo mogelijk beklimmen van industriële of infrastructurele `objecten': het gaat de stadsavonturiers om de kick van het onbekende, en het schieten van mooie foto's of filmbeelden. Duisternis is geen vereiste, maar zeker ook geen bezwaar.

Het doel van deze expeditie is in zicht: de ingang van een treintunnel in aanbouw, onderdeel van de Betuwelijn. De groep passeert de afrastering en wandelt verder, omgeven door de betonnen gewelven van de treintunnel. Het motief aan de binnenkant van de tunnel wordt bewonderd als betrof het een abstract schilderij.

,,Het hangt voor een groot deel van je inbeeldingsvermogen af wat urban adventure met je doet'', zegt Eelke van Dijk (25), die in het dagelijks leven feest- en theaterpodia bouwt. ,,Je kunt natuurlijk heel nuchter rondlopen, maar ik heb een hevige fantasie. In een tunnel als deze ga ik me verbeelden dat ik in een betonnen slokdarm loop. Het is natuurlijk wel de bedoeling dat je moeite doet om een locatie binnen te dringen. Ik heb dit gevoel niet als ik bij Albert Heijn tussen de schappen loop.'' Collega Ben van der Ploeg (29), technisch medewerker bij Rotterdam TV: ,,Ik ben nogal een huismus, kom in het dagelijks leven weinig buiten de deur. Als ik dan op pad ga, dan wil ik ook echt wat meemaken.''

MONDIALE CLUB

De stadsavonturiers vormen een kleine gemeenschap die contact houdt via internet en een mailinglijst. De betiteling `vriendenclub' gaat stadsavonturier Peter Kazil (41) net te ver: ,,Een hobbyclub, zou ik zeggen''. Maar het is wel een mondiale hobbyclub. In Parijs bijvoorbeeld daalde Ben van der Ploeg met Australische collega's af in de catacomben. ,,Fanatieke jongens waren dat'', zegt hij. ,,Ze verkochten in Australië voor 20 dollar per stuk sleutels om putdeksels op te lichten zodat mensen ondergronds konden afdalen. Dat was een groot succes.''

De groep stadsavonturiers is zojuist over een muur geklommen van een groot fabrieksterrein aan de rand van de haven. De mijnlampen van de bezoekers schijnen over de rommel op het sloopterrein: elektriciteitsdraden, betonbrokken, slijpschijven, ijzeren platen, kettingen. Het silhouet van roestige ijzeren bouwwerken steekt af tegen de donkere lucht. In de mistige verte begint een alarm te loeien – als locatie voor een opvolger van de sciencefictionfilm Blade Runner, zou deze plek niet missstaan.

De ijzeren trappen aan de buitenkant van een silo-achtig gevaarte worden bestudeerd als betrof het een route langs een lastige berggraat. Veel stadsavonturiers zijn enthousiaste klimmers. Volgens sommigen ligt in deze sport ook de oorsprong van het fenomeen urban adventure. Een pionier is de Fransman Alain Robert (bijnaam: Spiderman) die een lange lijst wolkenkrabbers beklom waaronder de Sears Tower (Chicago) en de Petronas Twin Towers in Kuala Lumpur.

Petr Kazil, computerbeveiligingsdeskundige, heeft heel wat objecten met alpine-uitrusting beklommen, de Waalbrug is een van de riskantere voorbeelden. ,,Ik doe het nu wat rustiger aan'', zegt hij. ,,Ik heb een gezin en ik word wat ouder.''

`Het ontdekken van onbekende gebieden' is Kazils drijfveer. ,,Als je geen zin hebt om naar Thailand te gaan, kun je hier dezelfde kick halen'', zegt hij. ,,Voor een fractie van de kosten.'' Maar ook wanneer hij wel in het buitenland is kijkt Kazil altijd of er ,,nog ergens een achterdeurtje is'', een ingang die de toeristen nog niet hebben platgetreden.

Eelke van Dijk bespeurt bij zichzelf een `drang naar het nieuwe, het onbekende'. ,,In Tibet heb ik over bergpaadjes in mijn eentje het laatste stuk gelopen van een top op 5.500 meter hoogte. Daar heb ik de zon vanachter de Mount Everest zien opkomen. Naar dat soort ervaringen ben ik op zoek.''

De ladders aan de buitenkant van de silotoren reiken niet tot aan de top van het gevaarte. De groep kiest voor een route binnendoor, over trappen met vogelpoep en een dode rat. Soms fladdert een opgeschrikte duif op in het licht van de zaklampen. Een onbeheerde laptop, fietsen die niet op slot staan en duur gereedschap dienen als bevestiging van het feit dat zich hier zelden bezoekers wagen. De spullen zijn veilig, een echte stadsavonturier neemt niets mee. ,,Het is de bedoeling dat je geen spoor achterlaat'', zegt Van der Ploeg. ,,Foto's en filmateriaal zijn het enige bewijs dat je ergens bent geweest.''

De interessantste reisdoelen van de stadsavonturier liggen veelal voorbij de borden verboden toegang, maar illegaliteit is geen vereiste. ,,De spanning dat je kunt worden opgepakt hoort erbij'', zegt Van Dijk, maar zijn oudere collega Kazil denkt daar anders over. ,,Ik wil niet gepakt worden, het is me ook nog nooit gebeurd. Ik vind dat je daarmee gezichtsverlies lijdt.''

Op het fabrieksterrein kijken de bezoekers zo veel mogelijk door de lenzen van de camera – als waren zij doorsnee toeristen. Nabij de uitgang van het complex wordt een rij sloopwerktuigen ontdekt. De stadsavonturiers nemen plaats op de bestuurdersplaatsen van heftrucks, graafmachines en stoomwalsen. Iedereen is enthousiast en de expeditie krijgt iets van een schoolreisje. Eelke van Dijk legt het uit: ,Ik wil freaken, rare dingen doen. En ik wil blijven spelen.''