Kroatië wil zo snel mogelijk bij de EU komen

Het lidmaatschap van de Europese Unie kan Kroatië helpen het verleden van oorlog en het ontbreken van democratie achter zich te laten, zegt minister Picula van Buitenlandse Zaken.

De landen die zijn voortgekomen uit het voormalige Joegoslavië kloppen successievelijk aan bij de Europese Unie. Na Slovenië, dat waarschijnlijk volgend jaar toetreedt, zal Kroatië dinsdag het EU-lidmaatschap officieel aanvragen. Het hoopt in 2007 tegelijk met Roemenië en Bulgarije bij de EU te komen.

,,We willen in de EU geïntegreerd worden. Wij kunnen dat doel in 2007 bereiken'', zegt de Kroatische minister van Buitenlandse Zaken, Tonino Picula. Net als premier Ivica Racan en president Stipe Mesic reist hij langs EU-hoofdsteden om de Kroatische zaak te bepleiten. Pas afgelopen december werd de EU het eens over de toelating van tien nieuwe lidstaten. Niemand overziet nog hoe deze uitbreiding in de praktijk zal uitwerken op het functioneren van de Unie.

Op een speciale bijeenkomst in 2000 in Zagreb boden de EU-regeringsleiders Kroatië samen met Macedonië, Albanië, Bosnië en Joegoslavië (nu Servië-Montenegro) ,,op lange termijn'' het EU-lidmaatschap aan. Wat Kroatië betreft is die lange termijn zo snel mogelijk voorbij. ,,We zijn drie jaar geleden dadelijk begonnen met de politieke voorbereiding voor de aanvraag van het EU-lidmaatschap'', zegt minister Picula. Hij denkt dat opname in de EU zijn land kan helpen het verleden van oorlog en het ontbreken van democratie achter zich te laten.

De EU heeft in 2001 stabiliserings- en associatie-overeenkomsten met de Balkanlanden gesloten. Ze kregen voor vrijwel alle goederen vrije toegang tot de Europese markt. Wel werd geëist dat zij aan voorwaarden zouden voldoen wat betreft democratie en mensenrechten, dat zij zouden samenwerken met het Joegoslavië-tribunaal en dat zij onderling zouden samenwerken op economisch gebied, maar ook bij de bestrijding van criminaliteit.

,,Samenwerking met de omringende landen is een voorwaarde voor EU-lidmaatschap, maar het is geen alternatief voor toetreding. Omdat we allemaal in de EU willen, moeten we regionaal de betrekkingen verbeteren'', zegt Picula. Hij vindt dat elk land op eigen merites beoordeeld moet worden. Daarom klopt Kroatië als eerste ex-Joegoslavische deelstaat die deelnam aan de oorlogen in de voormalige federatie officieel bij de EU aan.

Maar waarom die haast? ,,Omdat we met de status van kandidaat-lid veel meer financiële steun krijgen om ons op toetreding tot de EU voor te bereiden dan nu het geval is'', legt Picula uit. De afgelopen twee jaar ontving Kroatië zo'n zestig miljoen euro uit Brussel. Die geldstroom neemt toe wanneer het land als kandidaat geholpen moet worden om de EU-wetgeving, nu 90.000 pagina's, over te nemen. Geld is ook nodig voor aanpassing van de overheidsadministratie en de rechterlijke macht om de EU-regels uit te voeren en te controleren.

De kans is groot dat de onderhandelingen over toetreding van Kroatië tot de EU eind 2004 beginnen, wanneer Nederland EU-voorzitter is. Picula is optimistisch. ,,Er is nog steeds tijd nodig om de lasten van het verleden te overwinnen. Maar we gaan in de goede richting.'' Klachten over gebrek aan persvrijheid in zijn land wuift hij weg. Wat de democratie in Kroatië betreft zegt hij: ,,Van democratie bestaat geen kant en klaar model.'' Met een hint naar de moord op Pim Fortuyn in Nederland zegt hij: ,,Wij vermoorden geen politici tijdens de verkiezingscampagne.''

Op zijn reis door de EU, waarbij hij deze week ook Den Haag aandeed, krijgt Picula vaak te horen dat goede samenwerking met het Joegoslavië-tribunaal essentieel is. ,,Onze internationale geloofwaardigheid hangt ervan af'', zegt hij. ,,We beseffen wat er op het spel staat, wat we te verliezen hebben.'' Hij zegt dat zijn land al het mogelijke doet om het tribunaal van dienst te zijn bij de vervolging van oorlogsmisdadigers.

Georganiseerde misdaad is in Kroatië net als in andere Balkan-landen een groot probleem. ,,Soms lijken misdadigers beter georganiseerd dan regeringen'', zegt Picula. Hij ziet in dat het misdaadprobleem grootscheeps aangepakt moet worden vóór EU-toetreding. Hij zegt dat de Balkan daarbij EU-steun nodig heeft en herinnert eraan dat de Britse premier Tony Blair en de toenmalige Italiaanse premier Giuliano Amato enkele jaren geleden financiële hulp toezegden die nooit kwam. ,,Ik weet, na een internationale conferentie moet iedereen weer terug met de voeten op aarde. Maar ik wil er toch aan herinneren.''