KORT GEN VOOR OESTROGEENRECEPTOR GEEFT ACHTERDOCHT

Bepaalde aspecten van de persoonlijkheid van vrouwen (met name achterdocht en lichtgeraaktheid) houden verband met de lengte van het gen voor een oestrogeen-receptor. Dit blijkt uit een onderzoek onder 172 Zweedse vrouwen van 42 jaar oud. De leeftijd van de vrouwen in de onderzoeksgroep was gelijk (allen geboren op oneven dagen in 1956) om de invloed van leeftijd op de persoonlijkheidstest zo klein mogelijk te houden (Molecular Psychiatry, januari).

Oestrogeen is het vrouwelijke geslachtshormoon, verantwoordelijk voor de groei van vrouwelijke geslachtskenmerken en voor de regulering van de vruchtbaarheid, en wordt in kleinere hoeveelheden ook geproduceerd door mannen. Het is betrokken bij allerlei andere lichaamsprocessen. Het onderzoeksteam van de universiteit van Göteborg onderzocht het gen dat codeert voor de zogenoemde -oestrogeenreceptor (ER), een van de twee oestrogeen-receptoren die overal in de hersenen voorkomen, zowel bij mannen als bij vrouwen, maar vooral in de hypothalumus en amygdala, hersendelen die nauw betrokken zijn bij emoties. Dankzij deze receptoren zijn de betrokken zenuwcellen gevoelig voor de aanwezigheid van oestrogeen.

Het ER- gen, dat zich bevindt op chromosoom 6, komt voor in verschillende varianten, die verschillen in lengte. Eerder zijn deze varianten al in verband gebracht met variatie in hartziekten bij mannen en botdichtheid bij vrouwen. Bij muizen is een verband tussen gedrag en de lengte van het gen gevonden. Mannelijke muizen waarbij het gen uitgeschakeld was vertoonden minder agressief gedrag, vrouwelijke knock-outmuizen juist méér agressie dan gewone muizen. Ook is in meerjarig onderzoek onder kinderen een verband gebonden tussen het gen en angstigheid.

Onder de 172 vrouwen uit de Zweedse onderzoeksgroep werden in totaal 17 in lengte verschillende varianten van het ER-gen gevonden.

Het verschil werd bepaald door de mate waarin een deel van het gen verdubbeld was. De groep vrouwen met de kortste genen scoorde in een persoonlijkheidstest hoger op achterdocht, indirecte agressie en lichtgeraaktheid.

De Zweedse onderzoekers noemen dit verband intriguing omdat het aansluit bij al gevonden verbanden. Afhankelijk van sexe en leeftijd leidt toediening van oestrogeen bij mensen ook tot veranderingen in agressiviteit. Hoe de variatie in het ER-gen invloed heeft op deze kenmerken, via inwerking op de hersenontwikkeling in de vroege jeugd of via een acute inwerking op de breinactiviteit of allebei, is nog onbekend.