Een niqaab? Vooral handig voor huisschilders

De Pakistaans/Noorse cabaretière Shabana Rehman maakt harde grappen over mullahs, moslim- terroristen en islamitische leefregels. `Humor helpt om het wantrouwen ten aanzien van minderheden weg te nemen.'

Ook Noorwegen heeft zijn Ayaan Hirsi Ali. Ze heet Shabana Rehman, is 26 jaar oud, bloedmooi en strijdlustig. Als baby kwam ze met haar Pakistaanse ouders naar Oslo. Een moslimbaby, die opgroeide met vier broers en drie zussen. The Sunday Times publiceerde deze week een foto van een vrouw die net haar burqa had weggezwiept en daaronder alleen een slipje droeg, én de Noorse vlag, die dwars over dat naakte lichaam was geschilderd. Die vrouw was dus Shabana Rehman: ex-moslima en stand-up comedian.

,,Ik ben een clown'', zegt een ernstige Rehman vanuit Oslo. ,,Aangezien clowns, laat staan vrouwelijke clowns, door moslims volstrekt niet serieus worden genomen, kan ik mij veel permitteren.'' Dat klopt, zo blijkt uit sommige van haar in het Engelse vertaalde grappen over mullahs, terroristen, conservatieve moslims, islamitische leefregels en de dubbele moraal die er op na gehouden wordt.

Een voorbeeld: ,,De Koran verbiedt zelfmoord, maar als je met een kilo dynamiet onder je kleren een bus met joden opblaast, krijg je als beloning in het paradijs 72 maagden. Hoe zit dat met homoseksuele zelfmoordenaars? Krijgen die 72 nichten? En vrouwelijke zelfmoordenaars? 72 maagdelijke mannen soms? Nou, ik dacht het niet!''

Vrouwen onder de tachtig moet verboden worden een burqa te dragen, vindt Rehman. ,,En zo'n niqaab is vooral handig bij het schilderen van een plafond, krijg je tenminste geen verf op je goeie goed.'' Nóg eentje, over de Noorse kroonprins Haakon die trouwde met een alleenstaande moeder: ,,Het is maar goed dat hier de sharia niet is ingevoerd, want dan zou de vrouw van onze kroonprins gestenigd zijn en dan zaten we hier nu nóg met een vrijgezel.''

,,Inderdaad'', zegt Rehman, ,,ik heb in de drie jaar dat ik optreed, karrenvrachten hatemail en dreigementen ontvangen. In Pakistan zou ik allang zijn vermoord. Maar sinds die naaktfoto in 2001 in het Dagbladets Magasinet verscheen, word ik niet meer met de dood bedreigd. Weet u hoe dat komt? Thuis heb ik keer op keer, ondanks de ergernissen van mijn broers, mijn positie, de positie van vrouwen, ter sprake gebracht. En nu staat mijn hele familie pal achter me, ook mijn broers, hoewel ze weten dat ik zonder hun steun net zo goed naakt geposeerd zou hebben. Hun solidariteit is mijn veiligheid.''

Noorwegen telt zo'n 70.000 moslims onder zijn ruim 4,5 miljoen inwoners. In politiek correcte, linkse kringen zijn ze jarenlang bestempeld als slachtoffers, vertelt Rehman. Niet elf september heeft het Noorse debat aangewakkerd, maar de moord in 2000 van een Koerdische vader op zijn dochter die met een Zweed omging. Rehman werd al eerder aan het denken gezet: door haar conservatieve opvoeding, een gewelddadige vader, en door neonazi's en moslims, die haar op straat uitscholden om haar niet blanke uiterlijk, die haar treiterden om haar westerse doen en laten.

,,Hoe kunnen onbekende mannen zo tegen me tekeergaan, heb ik me toen afgevraagd. Hoe kunnen ze denken dat ze me bezitten? Ik voelde me geen Pakistaanse, geen moslim en geen Noorse, maar lid van een multiculturele samenleving waar mensenrechten van kracht zijn. Eenmaal stand-up comedian werd ik uitgemaakt voor `een Noorse hoer zonder bestaansrecht' en daar heb ik toen met die naaktfoto op gereageerd. Die controversiële daad, een shock voor de moslims hier, staat voor vrijheid. Ook in de columns die ik hier in een krant publiceer hamer ik steeds weer op mensenrechten voor moslimvrouwen. Hun eer heeft alles te maken met het zelfbeschikkingsrecht over hun lichaam, hun individuele vrijheid, en niets met nationaliteit of religie.

,,Veel moslima's vinden het prachtig wat ik doe, maar durven daar alleen per e-mail voor uit te komen. Hun familie zou hen anders verstoten en aangezien ze nauwelijks geïntegreerd zijn, komen ze volstrekt alleen te staan. Toch zijn hier ook steeds meer moslimmannen bereid over de positie van vrouwen van gedachten te wisselen. Onderwerpen als integratie en seksualiteit waren lange tijd onbespreekbaar – en wie ergens niet over wenst te praten, heeft iets te verbergen. Ikzelf heb binnen de familie veel aan de orde kunnen stellen en daardoor is veel veranderd. Dat proces is hier nu breed in volle gang, mannen hebben het er niet alleen in het café over, sommigen zijn er ook publiekelijk mee voor de dag gekomen. Er is geen weg meer terug. Een van mijn grootste vijanden is nog een Noorse linkse hoogleraar in de antropologie die me steeds voor fascist, voor een bedreiging van de moslimwereld uitmaakt.''

Of het nu om uithuwelijken gaat, om besnijdenissen bij vrouwen, om de reparaties van het maagdenvlies of om broers die de baas spelen over hun zussen: Rehman veegt er de vloer mee aan. En dat leidde tot demonstraties van boze, conservatieve moslima's: ,,Slaven van de islam, die onderdrukt worden door hun familie'', noemt Rehman ze. ,,Maar humor helpt om de ernst te relativeren en om het wantrouwen weg te nemen dat ook bij autochtonen ten aanzien van die `vreemde' minderheden heerst. Ik rek de grenzen op, en ik weet als artiest heel goed hoe ik ergens tegenaan moet schoppen zonder mensen al te zeer te kwetsen.''

Ja, Rehman zou graag in Nederland optreden. En vraagt of dat ook in het Engels kan. En of er informatie beschikbaar is over Ayaan Hirsi Ali. ,,Hoe kan ik haar bereiken? Ik wil haar ontmoeten, ik wil horen wat zij allemaal heeft doorgemaakt, hoe er op haar uitspraken gereageerd wordt. Of ik ook de politiek in wil? Nee, dat is niets voor mij. Laat mij de clown maar uithangen.''