`Iedereen in Nieuw Zeeland is tegen ons'

Morgen begint de strijd om de America's Cup tussen een Nieuw-Zeelandse en Zwitserse boot. De zeilrace is in Nieuw Zeeland `een zaak van nationaal belang'. ,,Iedereen is tegen ons'', zegt Nederlander Peter van Niekerk van de Zwitserse boot.

Zelfs de industriegebieden van Auckland, kilometers van de baai, zijn veranderd in een vlaggenzee. Loyal staat op de zwarte dundoeken, samen met afbeeldingen van de zilveren varen, het symbool van alle Nieuw-Zeelandse sportteams.

Telefoonrekeningen en bankafschriften in Nieuw Zeeland komen bij de klanten aan met de oproep `loyaal' te zijn. Het is geen oorlogstijd in het geografisch geïsoleerde land, maar nationaliteit en `trouw' zijn voor de Nieuw-Zeelanders op dit moment sleutelbegrippen. De zeilers van hun geliefde Team New Zealand moeten het vanaf morgen in de finale van de America's Cup opnemen tegen Alinghi, de uitdager uit Zwitserland met een internationale bemanning. Het steekt de Kiwi's vooral dat Alinghi wordt geleid door de Nieuw-Zeelandse `overloper' Russell Coutts.

De nu 40-jarige Coutts was drie jaar geleden een nationale held. Hij stond aan het hoofd van Team New Zealand dat in de finale van de America's Cup het Italiaanse Prada met 5-0 versloeg. ,,Beter dan dit wordt het niet'', zei Coutts toen. Maanden later was hij in onderhandeling met de rijke Ernesto Bartarelli, eigenaar van een internationaal farmaceutisch en biotechnologiebedrijf. En zeilfanaat. Bartarelli wilde een nieuw team vormen, dat de America's Cup kon winnen. Coutts werd het snel met hem eens en nam vijf andere leden van het winnende Team New Zealand mee naar Zwitserland.

In Nieuw Zeeland zorgt het bezit van de America's Cup voor een groot gevoel van nationale trots. Daarom is de overstap van Coutts en zijn volgelingen bijna een zaak van nationaal hoogverraad. Loyaliteit werd het thema van de campagne voor het behoud van de America's Cup. De Kiwi's zeilen zaterdag hun eerste wedstrijd met de relatief onervaren Dean Barker (29) aan het roer.

,,Een beetje onwerkelijk vind ik het allemaal wel'', zegt Nederlander Peter van Niekerk (32), een spinnakertrimmer van Alinghi. ,,De Nieuw-Zeelanders zijn heel erg nationalistisch en staan allemaal achter Team New Zealand. Drie jaar geleden was er nog een hoop respect in dit land voor Prada. Nu is iedereen hier tegen ons.''

De Zwitsers wonnen vorige maand de Louis Vuitton Cup in Auckland. Ze mogen daarom Team New Zealand uitdagen in de finale van de America's Cup, de meest prestigieuze internationale zeiltrofee. Van Niekerk is een van de drie Nederlanders in het Zwitserse team, samen met leeftijdgenoot Pieter van den Nieuwenhuyzen, op boeg van de boot, en hoofdontwerper Rolf Vrolijk. ,,Wij zijn een internationaal team, met vijftien verschillende nationaliteiten. Toch heb ik het gevoel heb dat we voor Zwitserland racen'', zegt Van Niekerk in Alinghi's luxueuze hoofdkwartier in Auckland, pal naast dat van Team New Zealand. ,,De situatie is niet veel anders dan bij een professionele voetbalclub. Bij Barcelona lopen ook veel verschillende nationaliteiten rond.''

Van Niekerk is al tien jaar professioneel zeiler. Hij maakte vijf jaar geleden deel uit van de Brunel Synergy-boot in de Whitbreadrace rond de wereld. Bij de Olympische Spelen in Sydney haalde hij in de Solingklasse een vierde plaats. Hij had daar ,,waanzinnig graag'' een medaille gehaald.

Van Niekerk geniet van zijn betrokkenheid bij de America's Cup, maar het is wat hem betreft niet het absolute summum in zijn sport. ,,Ik vind de Olympische Spelen ook heel belangrijk en hoop dat ik in Athene in de Star Boatklasse kan meedoen. Voor de Olympische Spelen is echter nauwelijks geld beschikbaar. De publiciteit is ook veel minder dan rond de America's Cup. Er zijn hier veel middelen beschikbaar voor het ontwerpen van de boten. Bijna elk onderdeel van onze jachten is speciaal ontworpen en gemaakt. De bemanning wordt ook goed betaald.'' Hoeveel geld Van Niekerk met zijn tweejarig contract verdient, wil hij niet zeggen. ,,Dat moeten we voor ons houden'', zegt hij.

De Nederlandse zeiler verwacht dat Alinghi de confrontatie met Team New Zealand, die in een best of nine-serie wordt gevaren, zal winnen. ,,We hebben een zeer goede boot en ongelooflijk veel ervaring in het team. De sfeer is erg goed, er zijn nauwelijks fricties geweest.'' De Nieuw-Zeelandse boot zal varen met een speciaal aanhangsel aan de romp, plaatselijk bekend als `hula' (hull appendage). De hula maakt de waterlijn langer, wat vooral voor de wind goed is voor de snelheid. Alinghi heeft de hula ook geprobeerd, maar ontwerper Vrolijk zag ook nadelen van het aanhangsel, omdat die meer wrijving kan veroorzaken.

,,Peter is een fantastische teamsporter'', zegt de Franse grinder Christian Kaercher, veteraan van drie America's Cup campagnes, terwijl Van Niekerk zelf zich met Russell Coutts naar een motorboot haast die hen bij Alinghi's al vertrokken wedstrijdboot moet brengen. Kaercher heeft zijn heup gebroken en staart verloren over het water. ,,Peter doet alles voor anderen en zorgt ervoor dat de sfeer binnen het team goed blijft.''

Toch is de kans groot dat Van Niekerk, net als zijn Franse collega, niet meer op de wedstrijdboot in de finale in actie komt. ,,Ik zal er zaterdag bij de eerste race in ieder geval niet bij zijn, maar hoop wel dat ik later nog in actie kan komen. Ik ben er niet bitter om. Ik voel me deel van het team en we hebben voor elke positie meerdere bemanningsleden'', had Van Niekerk even eerder verklaard. Zijn landgenoot Van den Nieuwenhuyzen behoort overigens wel tot Coutts' eerste keus.

Intussen vertrekt onder luid gejuich van de steigers naast de Alinghi-basis de boot van Team New Zealand voor een trainingssessie op de baai van Auckland. De loyaliteit van de zeilgekke Aucklanders lijkt ook bij de oefeningen geen grenzen te kennen. Toch kan de passie voor de Nieuw-Zeelanders een boemerangeffect hebben. Vorig jaar nog verklaarde Ernesto Bartarelli te overwegen de volgende America's Cup in Auckland te houden wanneer Alinghi zou winnen. De races kunnen immers niet in het kustloze Zwitserland worden gehouden. Die kans is voorbij. Vorige maand vluchtte Bartarelli een week naar Zwitserland om even van het Nieuw-Zeelandse nationalisme en de vijandigheid jegens zijn team verlost te zijn.

Wanneer Alinghi wint zal de America's Cupwedstrijd volgende keer in een plaats aan de Middellandse Zee plaatshebben, zo heeft de farmaceutische ondernemer al laten weten. Russell Coutts strooide gisteren nog wat extra zout in de Nieuw-Zeelandse wonden. ,,In Europa zal het evenement groter en beter zijn'', zei hij.

De Nieuw-Zeelander heeft waarschijnlijk gelijk. Voor sponsoren is Auckland natuurlijk minder aantrekkelijk, omdat Nieuw Zeeland zo geïsoleerd ligt. Op de televisie is het evenement in Europa en de Verenigde Staten wegens het tijdsverschil ook nauwelijks te volgen. Coutts' uitspraak zal de vijandigheid van zijn landgenoten tegen hem echter alleen maar verder stimuleren.