Gevangenen ontvangen vaak bijstand

Gemeenten blijken op grote schaal bijzondere bijstand te verstrekken aan gedetineerden. Demissionair staatssecretaris Rutte (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) gaat alle gemeenten er uitdrukkelijk op wijzen dat dit verboden is.

Dit blijkt uit een brief die Rutte gisteren naar de Tweede Kamer heeft gestuurd, samen met een rapport van de Inspectie Werk en Inkomen, Bijzondere bijstand in geval van detentie. De inspectie schat dat in 2001 ten minste 1.350 gedetineerden bijstand ontvangen hebben. Zeker 75 van de honderd onderzochte gemeenten houden zich wat dit betreft niet aan de wet. Rutte wil nu dat daar een eind aan komt.

In de wet is vastgelegd dat gemeenten aan gedetineerden geen bijstand mogen verstrekken. Dit geldt zowel voor gedetineerden die in voorarrest zitten als voor veroordeelden. Mogelijk denken sommige gemeenten dat dit niet geldt voor bijzondere bijstand, omdat gemeenten veel vrijheid hebben bij de verstrekking van deze vorm van bijstand.

Bijzondere bijstand is een vorm van extra ondersteuning die een gemeente in individuele gevallen kan toekennen. Meestal heeft deze bijzondere bijstand betrekking op een bril of medische kosten die anders niet worden vergoed. Maar in het geval van gedetineerden wordt de bijzondere bijstand verstrekt voor huur of energiekosten. Bijstandsuitkeringen worden door het rijk vergoed als de gemeenten zich aan de regels hebben gehouden. Zo niet, dan volgt een korting.

De inspectie onderkent in haar rapport wel een reëel probleem waarmee gemeenten worden geconfronteerd. Als de gedetineerden geen bijstand krijgen, komen hun gezinnen vaak in financiële problemen. En ook als zij geen gezin hebben, wordt het voor gedetineerden na ontslag uit de gevangenis moeilijk om de draad weer op te pakken, als zij geen huis meer hebben.

De bijstand wordt hoofdzakelijk verleend bij kortdurende detentie van zes maanden of minder. Wordt de woning toch ontruimd, dan vergoedt de gemeente soms de opslag van de inboedel.

De gemeenten voeren allerlei redenen aan voor deze vergoeding, aldus het inspectierapport. Een veelgehoorde reden is dat de ontslagen gedetineerde zonder woning vervalt tot zwerven of tot crimineel gedrag, wat de gemeenschap nog meer kost. Zestien gemeenten handelden volgens de inspectie onmiskenbaar in strijd met de wet. Zij hanteerden als `vaste regel' het aanhouden van de woning van een persoon die in voorarrest is. Ook dit is niet toegestaan.