Ferguson vertelt een sprookje

Het ongeluk drijft de mens, de rest is een sprookje. Dat blijkt zeker het geval te zijn voor Edwin de Valu, redacteur van zelfhulpboeken bij een middelgrote uitgever. Hij slijt zijn dagen met het afwijzen van stapels onleesbare manuscripten, en het omgaan met zijn uitgever, die het ene na het andere onmogelijke idee op hem afvuurt (`een boek over afslanken door het eten van meer varkensvlees').

Op een dag krijgt hij een manuscript van duizend bladzijden op zijn bureau, What I Learned on the Mountain. Een hutspot aan ideeën is hierin verwerkt. Het is een boek om te stoppen met roken, voor betere seks, kortom: het recept voor algemeen geluk: Live! Love! Learn!

Edwin krijgt duidelijke instructies van de auteur om geen letter te veranderen aan het rampzalig slechte boek, en al zijn redigeerwerk blijkt vergeefs. De enige reden dat het boek – met grote tegenzin – wordt uitgegeven is omdat er nog een lege plek in de aanbiedingscatalogus is.

En dan gebeurt het. Het boek verkoopt meer dan verwacht, en niet alleen dat: het blijkt enorm aan te slaan. What I Learned on the Mountain bevat de gouden formule voor alle aspecten van het leven. Het geluk ligt binnen handbereik, en dat levert de uitgever een groot succes op, zozeer dat hij het begrip laat registreren, geluk wordt een handelsmerk: HappinessTM.

Lezers van het boek stoppen met roken, met drinken, met gokken, uitgaan, ze willen niet meer afvallen, proberen kaalheid niet meer tegen te gaan, kortom: ze zijn gelukkig zonder daarvoor geld te hoeven uitgeven, en daar ontstaan de problemen: het ongeluk blijkt de economische motor te zijn van de westerse maatschappij.

De rampzalige gevolgen van een zelfhulpboek dat daadwerkelijk hulp biedt: ziedaar het originele uitgangspunt van de debuutroman van de Canadese auteur Will Ferguson. Daarbij wil hij misschien wat veel in een keer: zijn boek is zowel een satire op de zelfhelp-cultuur als op de uitgeverswereld, waarbij het jammer is dat de geestige en intelligente cultuurkritiek het uiteindelijk verliest van het wat geforceerde plot. Maar er zijn genoeg geslaagde passages in HappinessTM te vinden om Ferguson dat te vergeven.

Will Ferguson: HappinessTM.

Canongate, 309 blz. €15,95