Alle verhalen van Spark

Muriel Spark behoort tot de veteranen van de Britse literatuur. Ze is geboren in 1918 en schrijft al ruim een halve eeuw verhalen, romans, gedichten, en studies over onder anderen Mary Shelley en de Brontë-zusters. In The Complete Short Stories zijn al haar verzamelbundels samengepakt, aangevuld met enkele verhalen die niet eerder in boekvorm verschenen.

Sommige verhalen zijn naturalistische romans in pocketformaat. Het noodlotsidee, de invloed van de omgeving (zoals de Afrikaanse Colony) en de sfeer van de hogere kringen roepen soms associaties op met dat negentiende-eeuwse genre. Geslaagder zijn de kortere verhalen die minder gebaseerd zijn op een plot dan op een bepaald beeld, of een belangrijk voorwerp dat een magische lading krijgt.

Dat is bijvoorbeeld het geval in het mooie verhaal over de zwarte madonna, een beeld dat gesneden is uit donker eikenhout en dat in een mystiek verband staat met een zwart kind dat uit een witte moeder wordt geboren. De aardse (om niet te zeggen discriminerende) reacties van de dorpsgenoten worden afgezet tegen de katholieke symboliek. Het katholicisme speelt vaker een belangrijke rol, maar dat is nergens storend. Spark weet namelijk door middel van subtiele, indirecte ironie de gebeurtenissen op afstand te houden. Hierdoor zijn haar verhalen zelden symboolzwanger.

Niet alleen heiligenbeelden maar ook gewone voorwerpen kunnen de kracht van een icoon krijgen, zoals de trucagefoto's die een oude vrouw heeft laten maken in het verhaal `A Hundred and Eleven Years Without a Chauffeur' die dienen te suggereren dat ze wel degelijk beschikte over een Rolls Royce met chauffeur. In dergelijke korte verhalen, waarin details op betekenisvolle wijze worden uitvergroot, is Spark op haar best.

De spoken en geesten daarentegen doen soms wat gedateerd aan – een soort geserreerde Britse gothic. De meeste verhalen kenmerken zich door een subtiele psychologie en onderkoelde humor. Hoewel deze verzameling wel duidelijk maakt dat Spark niet tot de grote vernieuwers behoort, vormt The Complete Short Stories, dat grotendeels werk uit de jaren vijftig en zestig bevat, een fraai geheel.

Muriel Spark: The Complete Short Stories.

Penguin, 458 blz. €17,25