PvdA oogst ongeloof inzake Irak

Behalve over Turkije en Irak, ging het Tweede-Kamerdebat gisteren vooral over de vraag of de PvdA nu wel of geen draai had gemaakt. PvdA-Kamerlid Koenders zelf zag ,,geen millimeter verschil'.

Het klemmende beroep van minister De Hoop Scheffer (Buitenlandse Zaken) op de PvdA, om in te stemmen met uitvoering van het kabinetsbesluit om Patriots naar Turkije te sturen, bleef onbeantwoord. Het zevende debat dat de Tweede Kamer gisteren aan de situatie rond Irak wijdde, eindigde met een reeks moties die alleen door de indieners zelf, (GroenLinks/SP, PvdA en PvdA/D66) werden gesteund. En daaronder dus die motie van Koenders (PvdA) dat het kabinetsbesluit over het zenden van Patriots naar Turkije moet worden opgeschort, totdat in de Navo ,,overeenstemming' is bereikt over militaire bijstand aan Turkije.

Op vragen van Eurlings (CDA) ontkende de PvdA-woordvoerder ten stelligste dat PvdA-leider Bos begin deze week een omzwaai heeft gemaakt – van informele instemming voor het kabinetsbesluit over de Patriots, naar afwijzing daarvan. Er was ,,geen millimeter verschil' tussen de PvdA-standpunten van vorige, en van deze week, zei Koenders. Op een vraag van De Graaf (D66) of de PvdA door het demissionaire kabinet was geconsulteerd over de zaak, antwoordde Koenders kortweg met ,,nee'.

De enige die opheldering had kunnen verschaffen in deze zaak – demissionair premier en CDA-formatie-onderhandelaar Balkenende – zag daarvan af. Als premier kon hij in de Kamer niet spreken als CDA-onderhandelaar, zei Balkenende: ,,Dat geeft geen pas'.

De PvdA-lezing der feiten ontmoette in de Kamer weinig geloof. Minister De Hoop Scheffer verwees in zijn beroep op de PvdA expliciet naar de eigenaardigheden van de PvdA-standpuntbepalingen: ,,Ik doe een beroep op u omdat ik weet dat het in uw partij uiteraard een politieke worsteling is om eruit te komen'. De Graaf (D66) constateerde, sprekend over PvdA-leider Bos, ,,dat de man die zich in de verkiezingscampagne ontpopte als de Nederlandse Tony Blair en daardoor duidelijk aan politiek gewicht heeft gewonnen, zich nu heeft ontpopt als de Nederlandse Gerhard Schröder. Dat schiet niet op'.

Het was vooral VVD-woordvoerder Van Aartsen die zich op polemische toon uitliet over de ontwikkeling van het PvdA-standpunt. ,,Volgens mij heeft de PvdA wél een draai gemaakt', aldus Van Aartsen. ,,dat zou heel ernstig zijn in een periode waarin er internationaal het nodige te doen zal zijn en waarin de Nederlandse regering een belangrijke rol zal spelen'.

,,Ik wil uiteraard niet stoken in de ontluikende liefde tussen de PvdA en het CDA', aldus de VVD-woordvoerder in een verwijzing naar de kabinetsformatie, ,,maar ik stel vast dat het wel een mooie vertoning is'.

Op zulke opmerkingen bleef Koenders betogen dat het PvdA-standpunt in de tijd consistent, ,,glashelder' en consequent is - al maanden. De bezwaren van de PvdA tegen het kabinetsbesluit over de Patriots voor Turkije zijn - zo bleek uit zijn betoog - vooral procedureel van aard. De PvdA wil, dat het kabinet bij de uitvoering van het besluit wacht op ,,overeenstemming' binnen de Navo in Brussel. Frankrijk, Duitsland en België blokkeren daar een besluit over een steunverzoek van Turkije aan de Navo. Minister De Hoop Scheffer interpreteerde de PvdA-eis zo, dat de partij in de NAVO ,,consensus' eiste.

De PvdA hecht, bleek uit Koenders' betoog, zo grote waarde aan de in Brussel gevoerde `discussies' dat uitvoering van het Nederlandse kabinetsbesluit volgens de partij niet voor de hand ligt. Als Nederland nu de Patriots naar Turkije zou sturen, zou dat ,,verkeerde timing' zijn, aldus de PvdA-woordvoerder. Dit standpunt werd overigens door geen andere partij in de Kamer gedeeld – waarbij GroenLinks en de SP dan op andere gronden tegen het kabinetsbesluit waren.

In een interruptiedebat met minister Kamp (Defensie) probeerde Koenders nog vergeefs een formele grond te verschaffen aan de PvdA-bezwaren. Het Turkse verzoek dat in Brussel voorligt, is gebaseerd op artikel vier van het Navo-verdrag, meende hij uit de woorden van de minister op te maken. Dan kan het toch niet dat vrijdag jongstleden het Nederlandse kabinet een Turks verzoek op grond van artikel vier al inwilligt, terwijl de artikel-4-procedure in Brussel nog liep? Maar deze vlieger bleek niet op te gaan: een bilateraal verzoek als door Turkije gedaan, heeft daar niets mee te maken.

Op het eind van het debat dienden SP en GroenLinks een motie in, waarin de regering werd verzocht ,,geen definitief besluit te nemen' over de stationering van de Patriots in Turkije. Die was voor de PvdA onaanvaardbaar, omdat de indieners afkerig zijn van het uitoefenen van druk op Irak om te ontwapenen. Een eigen, vrijwel gelijkluidende motie van de PvdA was echter voor SP en GroenLinks onaanvaardbaar, omdat daarin de overweging was opgenomen dat ,,in laatste instantie het militaire middel ter ontwapening van Irak niet uitgesloten kon worden'. VVD-woordvoerder Van Aartsen concludeerde ,,dat in dit debat een nieuw soort motie wordt uitgevonden, namelijk de motie die zo weinig mogelijk stemmen moet krijgen'.

Gerectificeerd

Irak-debat

In het artikel PvdA oogst ongeloof inzake Irak (13 februari, pagina 2) wordt de opmerking tijdens het Kamerdebat over Irak dat PvdA-leider Bos zich van ,,de Nederlandse Tony Blair' heeft ontpopt als ,,de Nederlandse Gerhard Schröder' toegeschreven aan De Graaf (D66). Het citaat was van LPF-leider Herben.