`Niet meer werk door extra landingsbanen'

Vandaag neemt Schiphol de vijfde baan (Polderbaan) in gebruik. De luchthaven neemt steeds meer ruimte, maar neemt de werkgelegenheid ook toe?

Projectontwikkelaars Jan en Peter Poot, vader en zoon, ergeren zich al jaren. ,,Schiphol zoekt zijn heil in steeds meer banen, maar zou zich eindelijk eens moeten bekommeren om de start van banen'', zeggen ze in koor in de directiekamer van hun onderneming Chipshol bij de luchthaven. In deze woordspeling ligt hun jarenlange kritiek besloten op de handelwijze van Schiphol en de rijksoverheid. Vader en zoon Poot zien de luchthaven almaar meer ruimte vreten ,,zonder veel betekenis voor de werkgelegenheid''.

De firma Poot bouwde de afgelopen jaren in de directe omgeving van Schiphol vele hectares vol kantoorpanden. En is met 150 hectare onbebouwde grond de grootste private partij in de Schiphol-regio. Bouwen, benadrukt Poot sr. steeds weer, gebeurde zorgvuldig, met oog voor de omgeving. Parkeren onder het kantoor, tuinen rondom, aandacht voor de toegangswegen. ,,We zijn eigenlijk gebiedsontwikkelaar'', aldus de `oude' Poot. Wat er links en rechts op de bedrijventerreinen in de Haarlemmermeer gebeurt, noemt hij stuitend. Alles wordt er maar neergekwakt. Hij en zijn zoon hebben nog zo'n 150 hectare bij de luchthaven waarop kantoren, ,,dus werkgelegenheid'', kunnen worden gebouwd.

Niet alleen de projectontwikkelaars hebben kritiek op Schiphol en de overheid, ook in de Tweede Kamer worden de wenkbrauwen gefronst. Want voor het gebruik van de vijfde baan moest `even' het Luchthavenverkeersbesluit worden gewijzigd. Met het aanvankelijk nog beperkte gebruik van de vijfde baan, zal ook direct worden begonnen aan het groot onderhoud aan enkele andere start- en landingsbanen. Dat betekent volgens demissionair staatssecretaris Schulz van Haegen (Verkeer en Waterstaat, VVD) ,,een andere verdeling van het geluid over de omgeving''. Hetgeen weer gevolgen heeft voor de permanente geluidsmetingen die rond de luchthaven plaatshebben. Maar aan de totale geluidsbelasting verandert niks, belooft de staatssecretaris.

Maar in januari schreef Schulz nog – in een toelichting op de wijziging van het besluit – dat het vliegtuiglawaai vooral boven Amsterdam-Buitenveldert zal toenemen. Een maand later schrijft ze in een brief aan de Tweede Kamer dat ze heeft gemerkt ,,dat de indruk bestaat dat de hoeveelheid geluidsbelasting boven Amsterdam zal toenemen''. Die indruk wil ze graag wegnemen. Vooral de oppositiepartijen in de Tweede Kamer, GroenLinks voorop, ergeren zich al weken aan de daadkracht van het demissionaire kabinet van CDA, LPF en VVD en popelen om de staatssecretaris nader aan de tand te voelen over Schiphol.

Poot senior (78) maakte al eerder bezwaar tegen de vijfde baan en voerde er op het hoogste niveau gesprekken over op het ministerie. Dat was in de tijd dat de bouw van een luchthaven in zee tijdens discussies nog als mogelijkheid ter sprake werd gebracht. Enige tijd geleden heeft Poot een brief aan minister-president Balkenende gestuurd om te waarschuwen dat het de verkeerde kant op gaat. ,,Als ik Balkenende was zou ik onmiddellijk een projectgroep instellen om de zaak te bekijken. Schiphol moet, zoals de Duitsers zeggen weer een `Chefsache' worden''.

De luchthaven legt volgens hem een veel te groot beslag op de openbare ruimte, ook in relatie tot het aantal passagiers. ,,De vijfde baan is nauwelijks klaar of er wordt alweer gewerkt aan een zesde baan. Ook de Kaagbaan moet volgens de leiding van Schiphol namelijk worden verdubbeld'', zegt Jan Poot. ,,En als dat klaar is, volgt de zevende baan''. Die aanleg zal volgens hem ten koste gaan van een flink deel van de bedrijven die zich nu op Schiphol Rijk hebben gevestigd. ,,Wie heeft er ooit een alomvattend plan voor Schiphol gezien?'', vraagt Peter Poot. Hij vindt het ontbreken van een heldere toekomstvisie niet verantwoord, vooral omdat de luchthavendirectie de planologie bepaalt ,,en gek genoeg niet de rijksplanologische dienst''. De Schipholbanen bepalen in belangrijke mate de inrichting van de Randstad stelt Poot jr. ,,Juist daarom moeten rijk en lagere overheden niet alles wat Schiphol voorstelt voor zoete koek aannemen.''

Vader Jan Poot vindt het de hoogste tijd dat de gang van zaken rond de luchthaven door onafhankelijke onderzoekers wordt onderzocht. ,,Tot nu toe waren het altijd maar ambtenaren van Verkeer en Waterstaat; die zijn te veel partij geworden.'' Senior stelde zelf een onderzoek in op verschillende luchthavens en die resultaten kunnen volgens hem aanleiding zijn om het roer direct om te gooien. ,,Schiphol spiegelt zich aan het vliegveld van Chicago, ook daar zocht men het in steeds meer banen. Maar op Chicago is de zaak vastgelopen, net als hier dreigt voor Schiphol. Je kunt beter een voorbeeld nemen aan Atlanta, waar slechts drie of vier banen worden gebruikt. Toch ontwikkelde Atlanta zich tot de grootste luchthaven (80 miljoen passagiers), er kwam veel werkgelegenheid en de bevolking is de grootste fan van het vliegveld. Geheel tegengesteld aan wat er hier gebeurt dus.'' Niet onbelangrijk is ook dat Schiphol in oppervlakte twee keer zo groot is als Atlanta. Poot sr. vindt Londen, tenslotte dichter bij huis, ook wel een goed voorbeeld: ,,De luchthavens van Heathrow, Gatwick en Stanstad met samen vier banen verwerken jaarlijks 110 miljoen passagiers. En passagiers betekent ook werkgelegenheid.''