`Niet Irak, maar verveling is de tegenstander'

De grootste vijand van de missie Tulip Guardian in Turkije is niet Irak maar de verveling, denken militairen op luchtmachtbasis De Peel.

,,De grootste uitdaging in deze operatie zal zijn de mensen scherp te houden'', zegt generaal-majoor J.H. de Jong, staande op de start- en landingsbaan van luchtmachtbasis De Peel. De operatie heet Tulip Guardian en is bedoeld om Zuidoost-Turkije te vrijwaren van Iraakse aanvallen met Scud-raketten. Generaal De Jong, commandant Tactische Luchtmacht: ,,Het moeilijkste aan deze missie is om te zorgen dat de mensen op hun qui-vive zijn, ook als ze twaalf uur lang naar een radarscherm zitten te turen. Je zit bovendien maandenlang in een omgeving waar niet veel te doen is. Dat betekent goede ontspanningsprogramma's organiseren en drills houden.''

Het kabinet besloot vorige week gehoor te geven aan een Turks verzoek drie Patriot-raketverdedigingssystemen te stationeren in Zuidoost-Turkije. Een bilateraal verzoek, dat wil zeggen niet in NAVO-verband, en dat maakt deze missie al bij voorbaat omstreden. De operatie Tulip Guardian gaat van start zodra de Nederlandse Chef Defensiestaf daartoe opdracht geeft. Vanaf dat moment heeft de Groep Geleide Wapens van de Koninklijke Luchtmacht op De Peel maximaal vijf dagen de tijd om de spullen klaar te maken voor verscheping. Dertien dagen later kan de eerste Patriot worden afgevuurd. Die tijd zou voldoende moeten zijn, want militaire analisten denken dat een oorlog op z'n vroegst begin maart uitbreekt. 370 Nederlandse militairen zullen het gebied rondom de twee Turkse steden Diyarbakir en Batman verdedigen tegen ,,aanvallen uit Irak die wij toch wel verwachten'', zegt generaal De Jong. De luchtmacht zegt dat het om een ,,puur defensieve'' missie gaat. Patriots kunnen niet als aanvalswapen worden ingezet. ,,Als hij na een paar minuten geen vijandelijke doel tegenkomt, vernietigt hij zichzelf.''

De Patriots zijn geschikt om vijandelijke vliegtuigen en kruisraketten te vernietigen, alsmede om tactische ballistische raketten (TBM's) te onderscheppen die van grote hoogte en met grote snelheid op het doel neerkomen. Om dit laatste is het Tulip Guardian vooral te doen. ,,Als er in Bagdad een Scud wordt afgevuurd, dan kun je ervan uitgaan dat die binnen enkele minuten in Zuidoost-Turkije is'', zegt luitenant-kolonel Erik Abma, die de missie in Turkije gaat leiden. De kans op succes is groot. Abma: ,,Honderd procent garanderen kan nooit, maar de kans is groot dat we alle afgeschoten raketten onschadelijk maken.''

Het woord Patriot is afgeleid van de beginletters van de woorden Phased Array Tracking to Intercept On Target. De Patriot is volgens de luchtmacht ,,sterk verbeterd'' sinds de introductie ervan in de jaren tachtig. De Nederlanders gebruiken het model PAC-2, de Patriot Advanced Capability, die tot ongeveer twintig kilometer hoogte vijandelijke projectielen kan vernietigen, volledig geautomatiseerd, met een snelheid van ruim vijfduizend kilometer per uur. Een groot voordeel ten opzichte van de Patriots uit de Golfoorlog is volgens de luchtmacht dat biologische of chemische wapens die wellicht in de `warheads' van de Scuds zijn gestopt, op zeer grote hoogte al kunnen worden vernietigd. Daardoor verbrandt de lading en kan deze op de grond geen schade meer aanrichten. Ook kan de huidige generatie Patriots onderscheid maken tussen de Scud zelf en grote brokstukken die na een voltreffer met grote snelheid naar beneden komen. In de vorige Golfoorlog werden Patriots per abuis afgevuurd op delen van Scuds die al waren vernietigd. Eén Patriot-raket kost een half miljoen euro.

Er is een PAC-3 die vanaf 2005 naar Nederland komt. ,,Die raket ontploft niet in de buurt van de dreigende TBM, maar raakt hem rechtstreeks en schiet hem als het ware als een kogel uit de lucht'', aldus de luchtmacht. Voorlopig moeten de militairen het doen met PAC-2, of een ,,enigszins betere'' versie daarvan, de Guided Enhanced Missile (GEM) waarover Nederland niet beschikt, maar de VS en Duitsland wel. Het zijn deze GEM's die Duitsland vorige week heeft toegezegd aan de Nederlanders in Turkije te leveren. Op z'n minst pikant, aangezien de Duitsers niet meedoen, ja deze week zelfs samen met België en Frankrijk over al dan niet voortijdige steun aan Turkije een crisis in de NAVO veroorzaakten. Generaal De Jong: ,,Het is raar dat de Duitsers dat hebben toegezegd terwijl de politiek daar tegen is. Als ik zo'n verzoek zou krijgen, zou ik eerst bedenken dat dit een gevoelige kwestie is en mijn minister inlichten. Maar ja, er is wel bij gezegd dat er alleen raketten mogen worden geleverd, geen wapensystemen of personeel.''